Çocukların bilişim teknolojilerine erişimi ve bu teknolojileri kullanma biçimleri üzerine gerçekleştirilen kapsamlı çalışma, 2026 yılında genişletilmiş bir yaş aralığıyla yeniden değerlendirildi. Önceki yıllarda 6-15 yaş aralığını merkeze alan araştırma, bu yıl itibarıyla 6-17 yaş arasındaki bireyleri içerecek şekilde güncellendi. Çalışmanın bu yılki önemli farklılığı ise sadece mevcut teknoloji kullanımını değil, aynı zamanda 11-17 yaş grubundaki gençlerin üretken yapay zeka araçlarını ne sıklıkla kullandıklarını ve siber zorbalık gibi dijital risklere karşı durumlarını da ölçmesidir. Araştırma kapsamında 'çocuk' tanımı, başka bir belirtme yapılmadıkça 6-17 yaş aralığını kapsamaktadır. Metodoloji açısından bakıldığında, 6-10 yaş grubundaki katılımcılardan yanıtların kendi veya yakınlarının desteğiyle, 11-17 yaş grubundakilerden ise bağımsız olarak alınması uygulamasına gidilmiştir.

Dijital Erişim ve Ekran Başı Alışkanlıklar

Araştırmanın bulgularına göre, 6-17 yaş grubundaki çocukların büyük çoğunluğu cep telefonuna sahip bulunmaktadır. Düzenli telefon kullananların oranının %80,1 olduğu belirtilirken, bu oranın yaş gruplarına göre değiştiği görülmektedir. 6-10 yaş grubunda bu oran %66,2 iken, 11-17 yaş grubunda %89,8 seviyesine ulaşmaktadır. Telefon sahiplerinin neredeyse tamamına yakını (%97,4) düzenli kullanım olduğunu beyan etmektedir. Kullanım amaçlarında yaş farkları belirginleşmektedir; 6-10 yaş grubunda ilk sırada oyun oynama (%73,3) yer alırken, 11-17 yaş grubunda internette gezinme (%87,8) öne çıkmaktadır. Düzenli kullanıcıların %37,8'i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini ifade ederken, bu davranış 11-17 yaş grubunda %48,0 oranına yükselmektedir.

İnternet kullanım oranı genel olarak %92,7 olarak gerçekleşmiştir. Yaş gruplarına ayrıldığında 6-10 yaş grubu için %86,6, 11-17 yaş grubu için %96,9 değerleri kaydedilmiştir. Düzenli internet kullanan çocuklar hafta içi günde iki saatten fazla, hafta sonu ise daha uzun süreler çevrimiçi vakit geçirmektedir. İnternet kullanım amaçları incelendiğinde video izleme (%86,2) en yaygın faaliyet olurken, bunu ders/ödev hazırlama (%80,3) ve sosyal medya kullanımı (%75,1) takip etmektedir. Çevrim içi kurslara katılım ise en düşük oranla (%17,9) karşımıza çıkmaktadır.

Sosyal Medya, Oyunlar ve Yapay Zeka Kullanımı

Sosyal medya kullanımına baktığımızda, çocukların %69,8'inin aktif kullanıcı olduğu görülmektedir. Cinsiyet dağılımında erkek çocuklar (%71,4) kız çocuklardan (%68,1) biraz daha yüksek oranla sosyal medyada bulunurken, yaş gruplarında %50,2 (6-10 yaş) ile %83,4 (11-17 yaş) arasında ciddi bir artış söz konusudur. Dijital oyun oynamayan çocuk oranı ise %31,9 olup, oyuncuların %68,1'i oyunu düzenli oynadığını belirtmektedir. Erkek çocukların %77,4'ü, kız çocukların %58,2'si dijital oyun oynamaktadır. Oyun türlerinde macera/aksiyon (%48,1), strateji/taktik (%44,5) ve spor oyunları (%41,6) ön plana çıkmaktadır.

11-17 yaş grubunda üretken yapay zeka kullanım oranı %63,0 olarak ölçülmüştür. Kız çocuklarda (%65,5) bu oran, erkek çocuklara (%60,6) göre daha yüksektir. Yapay zekanın temel kullanım amacı örgün eğitim (%88,1) iken, ikinci sırada özel amaçlı kullanım (%58,6) gelmektedir. Yapay zeka kullanmayanların başlıca nedeni bilgil eksikliği (%68,9) olup, güvenlik endişeleri (%16,1) de etkili diğer faktörler arasındadır.

Siber Zorbalık ve Sosyal Etkiler

Araştırma, siber zorbalığın boyutlarına da ışık tutmuştur. Çocukların %10,2'si siber zorbalığa maruz kalırken, %4,6'sı fail, %23,6'sı ise tanık olmuştur. Mağduriyet yaşayanların %73,3'ü zorbalığı tanıdığı bir akran tarafından yaşadığını belirtmiştir. Olayların çoğu anlık mesajlaşma uygulamalarında (%56,5) yaşanmış, kırıcı mesajlar (%80,3) en sık kullanılan şiddet aracı olarak öne çıkmıştır. Mağduriyetin okula devam durumunu etkileyen oran %7,8 olup, kız çocuklarda bu etki (%10,5) erkeklerden (%5,3) daha belirgindir.

Ekran başında geçirilen sürenin sosyal hayata etkisi de sorgulanmıştır. Çocukların %48,3'ü ekran süresinin kitap okuma alışkanlığını olumsuz etkilediğini, %42,2'si ise ders çalışmayı aksattığını düşünmektedir. Ayrıca aileyle vakit geçirme ve yüz yüze arkadaş ilişkileri de olumsuz etkilenen alanlar arasında yer almaktadır.