21 Temmuz Abur Cubur Günü münasebetiyle yapılan değerlendirmelerde, Üsküdar Üniversitesi Rektör Danışmanı ve Moleküler Biyoloji ve Genetik (İngilizce) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Muhsin Konuk, tüketicilerin beslenme alışkanlıklarında önemli bir değişime giderek, işlenmiş atıştırmalıklar yerine hurma gibi doğal gıdalara yöneldiğini ifade etti. Prof. Dr. Konuk, bu tercihin temel nedenlerini açıklarken, hurmanın kan şekerini ani şekilde yükseltmeden uzun süreli ve doğal enerji sunması, yüksek lif içeriği ve kanser ile obezite gibi rahatsızlıkları tetikleyebilen yapay katkı maddelerinden tamamen arındırılmış 'temiz içerikli' bir besin olmasını vurguladı. Bu doğal meyve, modern beslenme düzeninde sağlıklı bir alternatif olarak giderek daha fazla ilgi görüyor.

Hurmanın Besleyici Değeri ve Kontrollü Tüketimi

Prof. Dr. Konuk, hurmanın son yıllarda 'süper gıda' olarak tanımlanmasına rağmen, bu kavramın doğru anlaşılması gerektiğini belirtti. Kendisi, hurmanın zengin lif, vitamin, mineral ve antioksidan profiliyle oldukça besleyici bir meyve olduğunu ancak yüksek fruktoz ve glukoz içeriği nedeniyle kan şekerini hızla yükseltebileceği için kontrollü tüketilmesi gerektiğini ifade etti. Sağlıklı bir diyetin değerli bir tamamlayıcısı olmasına karşın, tek başına 'mucizevi' bir süper gıda olarak görülmemesi gerektiğinin altını çizdi. Hurma, yüksek diyet lifi, özellikle pektin sayesinde bağırsak hareketlerini düzenleyerek sindirime yardımcı olur ve uzun süre tokluk hissi sağlayarak kilo kontrolüne destek olur. Ayrıca, hücre yenilenmesi ve sinir sistemi için faydalı B6 vitamini açısından zengindir; az miktarda A, C ve K vitaminleri ile folat (B9) içerir. Kalp ritmini ve kan basıncını dengelemeye yardımcı olan potasyum, kas ve kemik sağlığını destekleyen magnezyum, kansızlığı önlemeye ve vücuttaki oksijen taşıma kapasitesini artırmaya katkı sağlayan demir ile kemik ve diş minesinin güçlenmesinde kritik rol oynayan kalsiyum ve fosfor gibi önemli mineralleri barındırır.

Rafine şekere kıyasla hurma, içerdiği lifler, vitaminler ve minerallerle çok daha besleyici bir alternatif sunar. Prof. Dr. Muhsin Konuk, hurmanın hamur işleri, kekler ve tatlılarda püre haline getirilerek veya hurma özü/şurubu formunda beyaz şekere alternatif olarak kullanılabileceğini belirtti. Ancak, hurmanın da yüksek oranda doğal şeker içerdiği unutulmamalıdır. Kan şekeri kontrolü açısından günlük porsiyon kontrolünün hayati önem taşıdığını vurgulayan Konuk, yaklaşık üç orta boy hurmanın bir porsiyon olarak kabul edilebileceğini söyledi. Kan şekerinin ani yükselmesini engellemek amacıyla hurmanın ceviz, badem gibi yağlı tohumlar veya süt, yoğurt gibi protein kaynaklarıyla birlikte tüketilmesini önerdi. Bu kombinasyonlar, şekerin kana karışma hızını yavaşlatarak daha dengeli bir enerji salınımı sağlar.

Hurmanın Çeşitli Alanlarda Sağlık Katkıları

Prof. Dr. Konuk, hurmanın özellikle spor yapan bireyler için güçlü bir doğal enerji kaynağı olduğuna dikkat çekti. İçeriğindeki yüksek lif, doğal şekerler (fruktoz ve glukoz), potasyum ve magnezyum sayesinde sporcular ve aktif yaşam sürenler için mükemmel bir performans desteği sunar. Sindirimi kolay olan hurma, mideyi yormadan kas glikojen depolarını hızla doldurur ve gün içindeki enerji düşüşlerini engeller. Karbonhidrat içeriğinin yanı sıra, protein ve sağlıklı yağ kaynaklarıyla desteklendiğinde hurma, kas onarımını hızlandıran ve tokluk süresini uzatan ideal bir ara öğüne dönüşebilir. Antrenmandan 30-45 dakika önce tüketilen bir porsiyon hurma, egzersiz performansını en üst düzeye çıkarmak için gerekli enerjiyi sağlayabilir.

Doğal ve lif bakımından zengin besinlerin ağırlıkta olduğu bir beslenme modelinin birçok kronik hastalığın önlenmesine önemli katkılar sağladığını belirten Prof. Dr. Muhsin Konuk, hurma gibi gıdaların rafine şeker alımını azaltarak insülin direnci ve obezite gibi risklerin düşürülmesine yardımcı olduğunu ifade etti. Ayrıca, kan basıncını düzenleyerek, sindirimi iyileştirerek ve zengin antioksidan yapısıyla kronik iltihaplanmayı baskılayarak genel sağlığı destekler. Yüksek potasyum ve çözünür lif içeriği sayesinde kan basıncını dengelemeye ve kötü kolesterolü (LDL) düşürmeye yardımcı olur. Doğal bir tatlandırıcı alternatifi sunarak şeker krizlerinin önüne geçebilir. Lif yapısı sayesinde hurma, düşük-orta glisemik indekse sahip olup, kan şekerinde ani dalgalanmalar yaratmadan dengeli bir enerji sağlar.

Prof. Dr. Konuk, hurmanın bağırsak sağlığı açısından da önemli faydalar sunduğunu vurguladı. Yüksek posa oranı, bağırsak hareketlerini düzenleyerek kabızlık gibi sorunların önlenmesine yardımcı olurken, prebiyotik etkileri sayesinde yararlı bağırsak bakterilerinin gelişimini destekler. Midede uzun süre kalarak tokluk hissini artırır ve sağlıksız atıştırmalık tüketiminin azalmasına katkıda bulunur. Yapısındaki fenolik bileşikler ve flavonoidler gibi güçlü antioksidanlar, vücudu serbest radikallerin neden olduğu hasara karşı koruyarak kanser ve Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıkların önlenmesine katkıda bulunur.

<

Hurmanın Doğum Sürecine Katkıları ve Kutsal Metinlerdeki Yeri

Prof. Dr. Muhsin Konuk, hurmanın gebeliğin son dönemlerinde de dikkat çekici etkileri olduğunu ve bilimsel araştırmaların doğum sürecini destekleyebileceğine işaret ettiğini belirtti. Hurma, içerdiği oksitosin benzeri bileşikler ve oksitosin reseptörlerini uyarıcı etkisi sayesinde rahim kaslarını harekete geçirir. Bu doğal mekanizma, rahim ağzının kolayca açılmasına, doğum eyleminin hızlanmasına ve doğum sonrası kanamaların azalmasına yardımcı olabilir. Bilimsel çalışmalarda, gebeliğin son haftalarında hurma tüketiminin olumlu sonuçlar ortaya koyduğu gözlemlenmiştir. Rahim ağzını uyararak tıbbi müdahaleye (suni sancı/oksitosin iğnesi) olan ihtiyacı azaltabilir, doğum sırasındaki kasılmaların düzenli ve verimli geçmesine destek olur ve doğum sonrasında rahmin toparlanmasını kolaylaştırarak kanama riskini düşürebilir. Yüksek lif, vitamin ve mineral içeriğiyle doğum anında ihtiyaç duyulan enerjiyi sağlar. Hamileliğin son dönemlerinde, özellikle son birkaç haftada, hurma tüketimi bu hormonal etkiler nedeniyle uzmanlar tarafından sıklıkla tavsiye edilmektedir.

Prof. Dr. Muhsin Konuk, hurmanın kutsal metinlerde de yer aldığına dikkat çekerek, Meryem Suresi'nin 25. ayetinde Hz. Meryem'e doğum sırasında hurma yemesinin tavsiye edildiğini hatırlattı. Ayette,