Türkiye'nin önde gelen finans kuruluşlarından Ata Yatırım, düzenli olarak yayımladığı analiz raporlarıyla ülke ekonomisinin ve piyasaların mevcut durumunu yatırımcılar için değerlendirmeye devam ediyor. Bu kapsamda hazırlanan Dış Ticaret Analiz Raporu, Türkiye'nin dış ticaret dengesini ihracat ve ithalat dinamikleri, çeşitli sektörler ve ürün grupları ile küresel ticaretin genel çerçevesi içinde detaylı bir şekilde inceleyerek önemli bir bakış açısı sunmaktadır. Ticaret Bakanlığı ve TÜİK'in Temmuz 2026 verilerine dayanılarak Ata Yatırım tarafından hazırlanan bu kapsamlı rapora göre, ülkenin dış ticaret açığı yıllık bazda 0.9 milyar ABD doları artış gösterdi. Aynı dönemde ihracatın ithalatı karşılama oranı ise yıllık 173 baz puanlık bir düşüşle %77.7 seviyesine indi. Raporda, Temmuz 2026'da gerçekleşen 4.5 milyar ABD doları tutarındaki net enerji ithalatının, toplam dış ticaret açığının %61'lik önemli bir bölümünü oluşturduğu belirtildi.
Temmuz 2026 Verileri ve Sektörel Dağılım
Temmuz 2026 dönemine ait dış ticaret verileri incelendiğinde, ihracatta yıllık %2.9, ithalatta ise %5.2 oranında bir artış gözlemlenmiştir. Bu artışlarla birlikte ihracat 161.6 milyar ABD dolarına, ithalat ise 222.1 milyar ABD dolarına ulaştı. Dış ticaret açığındaki 0.9 milyar ABD dolarlık artışın temelinde, enerji kalemindeki 0.7 milyar ABD dolarlık ve diğer kalemlerdeki 1.3 milyar ABD dolarlık açık artışları yatmaktadır.
Sektörel bazda bakıldığında, bazı sektörler dış ticaret açığının büyümesinde belirleyici rol oynarken, bazıları ise fazlalık verdi. Temmuz 2026'da makine sektörü dış ticaret açığının %20'sini, dayanıklı tüketim & elektronik sektörü %14'ünü ve demir & çelik sektörü %10.3'ünü oluşturarak açığın ana bileşenleri arasında yer aldı. Öte yandan, otomotiv sektörü ve diğer bazı kalemler bu dönemde ticaret fazlası kaydederek ülke ekonomisine olumlu katkı sağladı. Enerji fiyatlarının, hem ithalat hem de ihracat üzerindeki etkisi göz önüne alındığında, gelecek dönemde de dış ticaret dengesi üzerinde kritik bir faktör olmaya devam edeceği vurgulandı.
Gelecek Dönem Beklentileri ve Tarihsel Trendler
Ata Yatırım'ın raporunda, 2026 yılı için Türkiye'nin dış ticaretine dair önemli öngörüler de yer almaktadır. Kurum, 2026 yılında ihracatın 280 milyar ABD doları, ithalatın ise 400 milyar ABD doları seviyesinde gerçekleşeceğini tahmin etmektedir. Bu öngörülere göre, ihracatın ithalatı karşılama oranının %70'e kadar gerilemesi bekleniyor. Ayrıca, tarihsel analizler ışığında, %65'in altındaki bir karşılama oranının cari açık açısından önemli zorluklar yaratabileceği uyarısı yapıldı.
Geçmiş yıllardaki dış ticaret dinamikleri de raporda detaylıca ele alındı. Örneğin, 2025 yılında Türkiye'nin dış ticaret açığı, değerli metallerde (2.9 milyar ABD doları), makinede (1.7 milyar ABD doları), dayanıklı tüketim ve elektronikte (1.5 milyar ABD doları), otomotivde (0.9 milyar ABD doları) ve diğer kalemlerde (7.0 milyar ABD doları) yaşanan açık artışları nedeniyle toplamda 9.9 milyar ABD doları artış gösterdi. Ancak 2024 yılında, enerjide (3.7 milyar ABD doları), değerli metallerde (8.4 milyar ABD doları), otomotivde (2.2 milyar ABD doları), dayanıklı tüketim ve elektronikte (1.5 milyar ABD doları), demir & çelikte (1.8 milyar ABD doları) ve diğer kalemlerde (3.7 milyar ABD doları) görülen daralan açıklar sayesinde Türkiye'nin dış ticaret açığı 24.2 milyar ABD doları geriledi.
Daha önceki yıllara bakıldığında, 2023 yılında enerji sektöründeki açığın 27.4 milyar ABD doları azalması sayesinde Türkiye'nin dış ticaret açığı 5.3 milyar ABD doları azalarak 106 milyar ABD dolarına inmişti. Buna karşılık, 2022 yılında Türkiye'nin dış ticaret açığı, enerjide 38 milyar ABD doları ve değerli metallerde 17.2 milyar ABD doları olmak üzere yaşanan önemli artışlar nedeniyle 63.3 milyar ABD doları gibi yüksek bir oranda artış kaydetmişti. Bu tarihsel veriler, dış ticaret dengesinin enerji ve değerli metaller gibi kritik kalemlerden büyük ölçüde etkilendiğini açıkça ortaya koymaktadır.
