Tarihçi ve yazar Agah Enes Yasa, Nilüfer Belediyesi’nin ev sahipliğinde düzenlenen “Tematik Buluşmalar” serisi kapsamında gerçekleştirdiği söyleşide, Bursa’nın tarihi mimarisini dijital ortama taşıyan “Bursa Hayalet Yapılar” projesini kamuoyuyla paylaştı. Nâzım Hikmet Kültürevi Balaban Salon’da “Bursa’nın Kayıp Yıllarının İzinde” başlığı altında sunum yapan Yasa, yaklaşık 2,5 yıllık detaylı bir araştırma ve bir aylık uygulama sürecinin sonunda tamamlanan bu dijital harita ile kentin zaman içinde yaşadığı sosyal, ekonomik ve özellikle mimari dönüşümleri haritalar, hava fotoğrafları ve kapsamlı arşiv belgeleri aracılığıyla gün yüzüne çıkardı. Proje, Bursa kent merkezinde yer alan 650 tarihi yapıyı Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) altyapısı kullanarak haritalandırarak, geçmişin izlerini dijital bir platformda erişilebilir kılmayı hedefliyor. Yasa, kentin mimari dokusunun korunmamasını ise kent kültürünün yeterince gelişememesi, kar hırsı ve plansız yapılaşma gibi önemli faktörlere bağladı.

Bursa'nın Kaybolan Mirası Dijitalde Canlanıyor

Agah Enes Yasa, söyleşide çocukluğundan itibaren Bursa’nın tarihine duyduğu derin ilgiyi vurgulayarak, bu projenin kişisel bir merakın ötesinde, hem sivil topluma yönelik hem de akademik çalışmalara temel oluşturabilecek bir iş olduğunu belirtti. ODTÜ Tarih Bölümü akademisyenlerinin sağladığı destekle, açık kaynaklı Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) teknolojisi kullanılarak geliştirilen “Bursa Hayalet Yapılar” dijital harita projesi, modern teknolojiyi tarih araştırmalarıyla harmanlıyor. Yasa, dijital bir kuşağın mensubu olarak gündelik tarih çalışmalarında CBS’nin sunduğu imkanlardan faydalandığını ifade etti. Projenin temel hedefi, yıllar boyunca okuduğu ve biriktirdiği tüm tarihi malzemeyi basit ve kullanıcı dostu bir arayüzle harita üzerinde görselleştirmekti. Bu sayede, şehir sakinleri ve ziyaretçiler, Heykel veya Setbaşı gibi bölgelerde gezerken cep telefonları aracılığıyla “Burada eskiden ne varmış, kimler yaşamış, hangi yapılar bulunuyordu?” gibi sorularına anında yanıt bulabilecekleri interaktif bir sistemle karşılaşıyorlar.

Proje kapsamında haritalandırılan 650 tarihi yapı, dini yapılar, iktisadi binalar ve sivil mimari örnekleri olmak üzere farklı kategorilere ayrıldı ve harita üzerinde kolay ayırt edilebilir renklerle işaretlendi. Bu detaylı sınıflandırma, kullanıcıların kentin farklı dönemlerine ait yapı tiplerini daha rahat incelemesine olanak tanıyor. Ayrıca, Yasa, Bursa ovası üzerinde yer alan 20’ye yakın çiftliğin iktisadi arşiv kayıtları ve bu çiftliklerde yaşamış ailelerle yapılan söyleşiler ışığında haritalandırıldığını da aktardı. Bu çalışma, sadece kent merkezindeki yapıları değil, aynı zamanda Bursa’nın kırsal ve tarımsal mirasını da belgeleme çabasını gösteriyor.

Kent Kültürü ve Plansızlığın Yapılar Üzerindeki Etkisi

Agah Enes Yasa, söyleşide Bursa’nın tarihi yapılarının zaman içinde neden korunamadığına dair önemli tespitlerde bulundu. Kent kültürünün yeterince oluşmamasının, bu yapıların değerinin anlaşılamamasına ve dolayısıyla korunmasına engel teşkil ettiğini belirtti. Bununla birlikte, kar hırsının ve plansız yapılaşmanın da tarihi dokunun bozulmasında ve birçok yapının kaybolmasında öne çıkan başlıca faktörler arasında yer aldığını vurguladı. Yasa, bu durumun sadece tekil yapıların kaybına değil, aynı zamanda kentin genel tarihi kimliğinin aşınmasına yol açtığını ifade etti. Söyleşide, farklı bölgelerden somut örneklerle desteklenen bu değerlendirmeler, katılımcıların konuya dair farkındalığını artırdı. Programın sonunda, Nilüfer Belediyesi Kütüphane ve Müzeler Müdürü Erkan Günhan, değerli katkılarından dolayı Agah Enes Yasa’ya teşekkürlerini sundu ve projenin Bursa’nın kültürel mirasına ışık tutan önemini dile getirdi.