İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Başkanvekili Nuri Aslan, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nın (COP31) Küresel Finans Zirvesi kapsamında düzenlenen etkinliklerde, kentlerin iklim kriziyle mücadeledeki kritik rolüne dikkat çekti. Aslan, sürdürülebilir ulaşım stratejileri ve Paris Anlaşması’nın yerel ölçekte uygulanması üzerine yapılan oturumlarda yaptığı açıklamalarda, İstanbul’un deneyimlerini paylaştı ve yerel yönetmelere yönelik somut öneriler sundu.
Sürdürülebilir Ulaşım ve Afetlere Hazırlık
Aslan, "Sürdürülebilir Ulaşım: İşbirlikleri ve Uygulamadaki Çözümler" etkinliğindeki açılış konuşmasında, kent yönetimlerinin temel görevinin iklim krizinin etkilerini azaltmak ve afetlere karşı dirençli yapılar oluşturmak olduğunu vurguladı. İstanbulluların zorlu koşullarda bile temel hizmetlere erişiminin, bir kentin dayanıklılığı için ulaşımdan daha önemli bir ölçüt olduğunu belirten Aslan, şu ifadeleri kullandı:
"Bir kentin dayanıklılığı yalnızca binalarının sağlamlığıyla değil, vatandaşlarımızın en zor koşullarda bile temel hizmetlere ulaşabilmesiyle ölçülür. Ulaşım sistemleri, kent yaşamının sürekliliği için vazgeçilmezdir; aynı zamanda sera gazı emisyonlarının da önemli kaynaklarından biridir. Bu nedenle İstanbul’da ulaşımı hem gündelik ihtiyaçları hem de iklim risklerini gözeterek planlıyoruz."
İstanbul’un ulaşım ağını genişletmek için metro, otobüs, vapur ve bisiklet sistemlerini entegre eden bir yaklaşım izlediklerini aktaran Aslan, raylı sistem ağının 402,6 kilometreye ulaştığını ve son yedi buçuk yılda deniz ulaşımında 11 yeni hattın hizmete açıldığını belirtti. Günde yaklaşık 200 bin yolcuya hizmet veren Şehir Hatları ile 600 kilometreyi aşan bisiklet yolu ağının ve 2.400 elektrik destekli paylaşılabilir bisikletin şehrin dört bir yanına yayıldığını ifade etti. Hedefin, güvenilir ve düşük karbonlu seçenekler arasında kolay geçiş sağlayan birbirini tamamlayan bir sistem kurmak olduğu dile getirildi.
Bu kapsamda Avrupa Birliği fonları ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı desteğiyle yürütülen "İstanbul Sürdürülebilir Kentsel Ulaşım Planı Aşama II – Uygulama Planı Projesi"ne değinen Aslan, hanehalkı anketleri ve katılım çalışmalarıyla elde edilen verilerle 11 pilot uygulama önerisi geliştirildiğini anlattı. Düşük emisyon alanları, otobüs öncelikli şeritler ve yaya dostu sokaklar gibi uygulamalarla özel araç bağımlılığının azaltılması amaçlanıyor. Ayrıca, deprem, sel ve tsunami senaryolarının analiz edildiği "Afetlere Dayanıklı Kentsel Hareketlilik Yol Haritası" ile afet öncesi hazırlık ve sonrası hizmet sürekliliği stratejileri oluşturuldu.
Yerel Yönetimlere Teknik ve Finansal Destek Çağrısı
Küresel Taahhütlerden Yerel Ölçekli Uygulamaya oturumunda söz alan Aslan, İstanbul’un 2050 yılına kadar iklim nötr ve dirençli bir şehir olma hedefine sahip olduğunu hatırlattı. 2021, 2023 ve 2025 yıllarında hayata geçirilen iklim eylem planlarına ek olarak, hazırlıkları devam eden Çevre Düzeni Planı’nda su havzaları ve afet risklerinin birlikte ele alındığını belirtti. Aslan, iklim hedeflerinin mekânsal kararlarla ilişkilendirilmesinin önemini vurguladı.
Yerel yönetmelerin yaşadığı en büyük sorunun, üstlendikleri sorumluluklarla sahip oldukları kaynaklar arasındaki uyumsuzluk olduğunu belirten Aslan, özellikle iklim finansmanına erişimdeki zorluklara dikkat çekti. Projelerin fizibilite ve geliştirme süreçlerinden itibaren yerel yönetimlere teknik ve finansal destek verilmesinin şart olduğunu ifade etti. Yetki ve sorumlulukların parçalı yapısının da sorunları derinleştirdiğini savunan Aslan, kurumlar arası veri paylaşımının ve koordinasyonun hayati önem taşıdığını, riskin birlikte görülmediği sürece çözümün de üretilemeyeceğini kaydetti.
Aslan, mega kentlerin ihtiyaçları göz önüne alındığında ulusal hükümetlerin belirleyici rolüne işaret ederek dört temel öneride bulundu: Yerel yönetimlerin iklim müzakerelerinde daha güçlü temsil edilmesi, doğrudan erişilebilir uzun vadeli iklim finansmanının sağlanması, kalıcı iş birliği mekanizmalarının kurulması ve kayıp-zarar konularının müzakerelerde güçlü şekilde ele alınması. Konuşmasını, çevreci vakıflar ve uluslararası kurumlarla iş birliğine açık olduklarını belirterek tamamladı.
