Antalya’da gerçekleştirilen “Değişen İklimde Sporcu Dayanıklılığı: Bitiş Çizgisinin Ötesinde” başlıklı çalıştaydan elde edilen bulgular, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında uluslararası arenada kamuoyuyla paylaşıldı. Gloria Sports Arena ve Yuvam Dünya Derneği tarafından organize edilen ve T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi’nin destekleriyle yürütülen proje sonucunda hazırlanan 14 maddelik eylem çerçevesi ve “Sağlıklı Sporcular, Güvenli Spor, Sürdürülebilir Gelecek” başlıklı İklim ve Spor Bildirgesi taslağı, spor dünyasının iklim krizi karşısındaki duruşunu şekillendiren önemli bir belge haline geldi. Bu belgeler, değişen hava koşullarının sporcu sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini minimize etmek ve spor organizasyonlarının sürdürülebilirliğini artırmak amacıyla geliştirilmiş ortak bir yol haritası sunuyor.

Sporun Kuralları İklim Kriziyle Yeniden Tanımlanıyor

Geleneksel olarak rakipler veya fiziksel kapasite ile sınırlanan spor performansının, artık çevresel faktörlerin de belirleyiciliği altında olduğu vurgulandı. Pistlerin yüzey sıcaklıkları, solunan havanın kalitesi, yarışılan suyun derecesi ve giderek öngörülemez hale gelen hava olayları, sporcuların hem fiziksel hem de zihinsel dayanıklılığını doğrudan etkilemektedir. Özellikle aşırı sıcaklık koşullarında yapılan araştırmalar, maksimum oksijen kullanma kapasitesinin (VO₂max) yüzde 11 oranında azalabildiğini ve bunun dikkat, karar verme mekanizmaları, uyku düzeni gibi zihinsel işlevleri de olumsuz şekilde etkilediğini ortaya koymuştur. Bu veriler, antrenman programlarının, müsabaka takvimlerinin ve hatta yarışma kurallarının yeniden gözden geçirilmesini zorunlu kılmaktadır.

Tarihsel örneklerle bu risk somutlaştırıldığında; 2019 Doha Dünya Atletizm Şampiyonası’nda gece yarısı başlayan kadınlar maratonunda yer alan 68 sporcudan sadece 28’inin bitiş çizgisine ulaşabildiği hatırlatıldı. Benzer şekilde, dünya çapındaki tenis turnuvaları aşırı sıcaklara karşı mola ve erteleme kurallarını revize ederken, kış sporları kar örtüsünün azalması ve açık su sporları ise su sıcaklığındaki artışlarla mücadele etmektedir. Bu durum, spor dünyasının yalnızca rekabet odaklı değil, aynı zamanda sağlık ve güvenlik odaklı yeni standartlar benimsemesi gerektiğini göstermektedir.

Bilim ve Sporcu Deneyimi Buluşuyor: COP31 Panelleri

COP31 sürecinde, konunun bilimsel ve pratik boyutları iki ayrı panelde ele alındı. 13 Kasım’da Green Zone Sağlık Bakanlığı Pavilyonu’nda “Değişen Dünyada Güçlü Kalmak: Bilim, Spor ve Gençliğin Dönüştürücü Gücü” başlığıyla gerçekleşen panelin ardından, 14 Kasım’da Blue Zone Spor Bakanlığı Pavilyonu’nda milli okçu Mete Gazoz’un katılımıyla “Bitiş Çizgisinin Ötesinde: Daha Sıcak Bir Dünyada İnsan Sağlığını Korumak İçin Spordan Öğrenebileceklerimiz” paneli düzenlendi. Bu panellerin temelini, 31 Ekim ile 1 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da toplanan iki günlük çalıştay oluşturdu.

Çalıştaya olimpik okçular Mete Gazoz ve Elif Berra Gökkır, atlet Meryem Bekmez, modern pentatlet İlke Özyüksel Mihreoğlu, yelkenciler Beste Kaynakçı ve Derin Atakan, açık su yüzücüsü Aysu Türkoğlu, tenisçi İlay Yörük, bisikletçi Kaan Soylu Özkalbim ve yürüyüş atleti Salih Korkmaz gibi farklı branşlardan başarılı isimler katıldı. Sporcular, uluslararası organizasyonlarda yaşadıkları aşırı sıcak deneyimlerini ve güvenlik endişelerini dile getirdi. Bu deneyimler; Sporcu Sağlığı, Performans, Spor Organizasyonları, Spor ve Çevre ile Politika, Yönetişim ve Gelecek başlıklarında kurulan beş çalışma masasında bilim insanlarıyla birlikte değerlendirildi. Prof. Dr. Levent Kurnaz, Prof. Dr. Haydar A. Demirel, Dr. Burçin İkiz ve Doç. Dr. Tuba Melekoğlu’nun sunumları, iklim değişikliğinin coğrafya, fizyoloji, ruh sağlığı ve yönetim süreçleri üzerindeki çok boyutlu etkilerini aydınlattı.

Pilot Uygulama ve Somut Adımlar

Gloria Sports Arena CEO’su Elif Özdemir Şankaya, turizm ve spor sektörlerinin doğal değerlerden ve insan sağlığından ayrı düşünülemeyeceğini belirterek, Akdeniz coğrafyasında uzun vadeli değer yaratmanın ancak doğal kaynakları koruyan bir yaklaşım mümkün olduğunu ifade etti. Özdemir Şankaya, COP31’in bu dönüşümü somut adıplara dönüştürmek için kritik bir fırsat sunduğunu vurguladı. Yuvam Dünya Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Kıvılcım Pınar Kocabıyık ise projenin hedefinin, iklim risklerinin anlık izlendiği ve müsabaka kararlarının bilimsel verilere dayandırıldığı bir pilot model geliştirmek olduğunu belirtti.

Hazırlanan eylem planı doğrultusunda, T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı koordinasyonunda federasyonlar, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve akademisyenlerden oluşan bir “İklim ve Spor Çalışma Grubu”nun kurulması planlanmaktadır. Antalya’da seçilecek bir spor organizasyonu, bu yeni modelin test edileceği pilot uygulama sahası olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda, meteorolojik verilerin canlı takip edildiği, sporcuların önceden uyarıldığı ve sağlık önlemlerinin proaktif şekilde uygulandığı bir sistem geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Bildirge, spor organizasyonlarının karbon ayak izini azaltacak ortak adımların geliştirilmesini ve iklim risklerinin karar alma mekanizmalarına entegre edilmesini gerektirmektedir.