Erkekler, ürolojik sağlık sorunlarını genellikle günlük rutinlerini olumsuz etkilemeye başlayana kadar göz ardı edebilmektedir. Oysa idrar alışkanlıklarında meydana gelen değişimler, testiste fark edilen kitleler, ereksiyon bozuklukları veya gebelikte yaşanan güçlükler, altta yatan ciddi sağlık problemlerinin habercisi olabilir. Bazı belirtiler acil müdahale gerektirirken, diğer durumlarda düzenli kontrollerle hastalıklar erken evrede tespit edilebilmektedir. Memorial Göztepe Hastanesi Üroloji Bölümü’nden Doç. Dr. Ferhat Yakup Suçeken, “Movember-Erkek Sağlığı Farkındalık Ayı” vesilesiyle erkeklerin ürolojik sağlıklarını korumak adına dikkat etmeleri gereken hususları detaylandırdı.
Tarama ve İdrar Alışkanlıklarına Dikkat
Prostat kanseri, erken evrelerinde belirgin belirti vermeden ilerleyebilen bir hastalıktır. Bu nedenle prostat sağlığına yönelik değerlendirmelerin yaş, aile öyküsü ve kişisel risk faktörleri gözetilerek planlanması hayati önem taşır. Ortalama risk grubundaki erkeklerde tarama seçenekleri genellikle 50 yaş civarında değerlendirilirken, birinci derece yakınlarında prostat kanseri öyküsü bulunanların daha erken yaşlarda, çoğunlukla 40-45 yaşlarında hekimle görüşmesi önerilir. PSA kan testi ve üroloji muayenesi, doktorun takdiriyle şekillendirilebilir. Ayrıca sık idrara çıkma, gece uyanarak idrara gitme, idrar akımında zayıflama, başlangıçta güçlük çekme ve mesaneyi tam boşaltamama hissi gibi şikayetler; iyi huylu prostat büyümesi, prostat iltihabı, idrar yolu enfeksiyonları veya mesane problemleri ile ilişkili olabilir. Bu belirtilerin tekrarı veya artışı durumunda uzman başvurusu şarttır. İdrarda kan görülmesi veya tamamen idrar yapamama ise gecikmeden değerlendirilmesi gereken acil durumlar arasındadır.
Cinsel Sağlık, Fertilitie ve Acil Durumlar
Sertleşme sorunu sadece cinsel yaşamı etkilemekle kalmaz; diyabet, yüksek tansiyon ve kalp-damar hastalıkları gibi sistemik sorunların da göstergesi olabilir. Tekrarlayan veya giderek artan sertleşme güçlüğü olan erkeklerde altta yatan nedenin araştırılması önemlidir. Sigara, obezite, hareketsiz yaşam ve yüksek kolesterol hem damar sağlığını hem de cinsel işlevleri olumsuz etkileyebilir. Çocuk sahibi olmakta zorlanan çiftlerde, düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen bir yıl içinde gebelik oluşmaması halinde değerlendirme yapılması gerekir. Kadın partnerin 35 yaş ve üzerinde olması durumunda bu süre altı aya düşer. Testis hastalıkları, varikosel, hormonal dengesizlikler, bazı enfeksiyonlar, sigara ve aşırı alkol tüketimi sperm kalitesini düşürebilir.
Testiste ele gelen sertlik, kitle veya açıklanamayan şişlik, ağrı yoksa bile mutlaka üroloji uzmanı tarafından incelenmelidir. Ani başlayan şiddetli testis ağrısı, özellikle bulantı veya kusmayla birlikteyse testis torsiyonu adı verilen ve kan akışını kesebilen acil bir durumu işaret eder; bu durumda hemen acil servise başvurulmalıdır. Böbrek ve idrar yolu sağlığını korumak için yeterli sıvı tüketimi, dengeli beslenme, tuzun sınırlandırılması ve idrar ihtiyacının ertelenmemesi gerekir. Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları erkeklerde altta yatan bir sorun açısından araştırılmalı, ateş ve titreme gibi belirtiler acil değerlendirme gerektirebilir. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı prezervatif kullanımı, HPV ve hepatit B aşıları önem taşır. Korunmasız temas sonrası genital bölgede yara, akıntı veya yanma gibi belirtiler görülürse test ve tedavi için hekime başvurulmalıdır. Fazla kilo ve obezite, diyabet ve hormonal dengesizlikler üzerinden ürolojik sağlığı etkilerken; sebze, meyve, tam tahıl, baklagil, balık ve sağlıklı yağlardan oluşan dengeli beslenme ile düzenli fiziksel aktivite genel sağlığın korunmasına yardımcı olur. Testosteron eksikliği belirtileri tek başına tanı koymak için yeterli değildir; tanının konulması hormon ölçümleri ve hekim değerlendirmesini gerektirir. Kendi kendine yapılan testosteron tedavileri, özellikle çocuk sahibi olmayı planlayanlarda sperm üretimini baskılayabilir. İdrarda kan görülmesi, pıhtı atılması veya idrar yapamama gibi durumlarda gecikmeden üroloji uzmanına başvurulması, erken teşhis ve uygun tedavi sürecinin başlangıcı olarak kabul edilir.
