İzmir Büyükşehir Belediyesi, kent genelinde oluşan hafriyat toprağının çevreye zarar vermesini engellemek ve sürdürülebilir bir yönetim sağlamak amacıyla önemli adımlar atıyor. Bu kapsamda, kentsel gelişim ve altyapı projelerinden kaynaklanan hafriyatın kontrolsüz biçimde doğaya bırakılmasının önüne geçilirken, ömrünü tamamlamış döküm sahaları da yeniden yeşil alanlara dönüştürülüyor. Bugüne kadar 963 bin 624 metrekarelik geniş bir alanda 106 bin 390 fidan toprakla buluşturularak, eski sahaların doğal yaşama entegrasyonu sağlanmıştır.
Hafriyat Yönetiminde Kapsamlı Denetim ve Dijitalleşme
İzmir Büyükşehir Belediyesi, hafriyat toprağının yönetimi süreçlerini Egeşehir AŞ Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğü koordinasyonunda titizlikle yürütüyor. Bu çalışmalar, hafriyatın boş arazilere, tarım alanlarına, dere yataklarına ve ormanlık bölgelere gelişigüzel dökülmesini engellemeyi amaçlamaktadır. Kontrolsüz dökümlerin yalnızca görsel ve çevresel kirliliğe yol açmakla kalmadığı, aynı zamanda farklı atıklarla karışarak toprak ve su kaynaklarında ciddi kirlilik tehditleri oluşturabileceği belirtilmektedir. Bu risklerin önüne geçmek için hafriyat toprağı, belirlenen sahalara kayıtlı, kontrollü ve denetimli bir şekilde taşınmaktadır.
Kemalpaşa Sütçüler Hafriyat Toprağı Depolama Sahası, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin en büyük ve en aktif kullanılan depolama alanı olarak öne çıkmaktadır. Orman Genel Müdürlüğü’nden 5 yıllığına devralınan bu saha, 154 bin 743 metrekare kapasiteye sahiptir. Kasım 2025’ten bu yana sahaya toplam 1 milyon 86 bin 300 ton hafriyat toprağı kabul edilmiş olup, bu dönemde 42 bin 263 araç giriş yapmıştır. Günlük ortalama 250 ila 400 aracın giriş yaptığı sahada denetimler, araçlar alana ulaşmadan başlamaktadır.
Gelişmiş Kontrol Mekanizmaları
- Hafriyat Yönetim Bilgi Sistemi: Hafriyat üreticileri ve nakliyecileri bu sisteme kayıt yaptırır. Taşınacak malzemenin kaynağı, ada-parsel bilgisi, miktarı ve kullanılacak araçlar sisteme eksiksiz işlenir.
- Belge Kontrolü: Belgeler, İzmir Büyükşehir Belediyesi ekiplerince detaylıca kontrol edildikten sonra taşıma işlemine izin verilir.
- Plaka Tanıma Sistemi: Araçlar, sisteme kayıtlı belge numaralarıyla eşleştirilerek takip edilir.
- Kamera Denetimi: Kantar üzerinde bulunan kameralar aracılığıyla araçların taşıdığı malzeme kontrol edilir. Kamyon dorselerindeki brandalar açılarak yükün niteliği incelenir.
- Uygunsuz Malzeme Tespiti: Sahaya giren kamyonlarda toprağın altında sakıncalı bir malzeme tespit edilmesi durumunda, kamyon sahadan çıkmadan iş makineleriyle yüklenerek geri gönderilir. Bu sayede depolama sahasına yalnızca uygun nitelikteki hafriyat toprağının alınması sağlanır.
Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü Sinem Çok, kontrollü depolama sahalarının kent için hayati bir işlev üstlendiğini vurgulayarak, “Amacımız kaçak dökümleri engellemek, vatandaşı yasal sahalara yönlendirmek. İkincisi, şehrin hangi bölgesinden ne kadar miktarda geldiğini belirleyebileceğimiz dijital bir veri altyapısı ve kurumsal bellek oluşturmak istiyoruz” ifadelerini kullandı. Çok, ayrıca kaçak dökümlerin sadece görüntü kirliliği olmadığını, inşaat yıkıntı atıkları ve asbest gibi karışık malzemelerle yeraltı sularından şebeke suyuna, hatta deniz sularına kadar her şeyi etkileyebilecek büyük bir sorun olduğunu belirtti.
Yeşil Gelecek İçin Eski Sahaların Dönüşümü
Sütçüler’deki çalışmaların bir diğer önemli boyutu, alanın kullanım sonrasında yeniden doğaya kazandırılmasıdır. Sinem Çok, Sütçüler’deki alanın geçmişte taş ve maden ocağı olarak kullanıldığını belirterek, hedeflerini şöyle açıkladı: “Sahanın kapasitesi dolduğunda veya süresi bittiğinde, burayı bahçe toprağı döküp ağaçlandırarak Orman Bölge Müdürlüğü’ne bir orman alanı olarak teslim edeceğiz. Böylece, koca bir obruk halinde devraldığımız eski taş ve maden ocaklarını yeniden doğaya kazandırmış olacağız.” Dolum işlemleri, Orman Bölge Müdürlüğü’nden alınan izinler doğrultusunda yapılmakta ve nihayetinde tahrip olmuş alanlar ağaçlandırılarak halkın kullanımına sunulmaktadır.
İzmir Büyükşehir Belediyesi, Sütçüler’in yanı sıra kent genelindeki depolama ağını genişletmeye devam ediyor. Menderes Küner Hafriyat Toprağı Depolama Sahası 73 bin metrekare, Ataköy 24 bin 750 metrekare ve Dikili Deliktaş Hafriyat Toprağı Depolama Sahası 16 bin metrekare kapasiteye sahiptir. Dikili Deliktaş sahası 4 Mayıs 2026 tarihinde aktif hale getirilmiş, Bergama’da da 122 bin metrekarelik bir alan belirlenmiştir. Bu depolama alanlarının etkin kullanımıyla hem inşaat ve altyapı faaliyetlerinden çıkan hafriyat güvenli bir şekilde yönetilmekte hem de kontrolsüz dökümlerin çevreye olumsuz etkileri azaltılmaktadır.
Ağaçlandırılarak Doğa Kapsamına Alınan Döküm Sahaları
Belediye, kullanım ömrünü tamamlayan döküm sahalarını ağaçlandırma projeleriyle doğaya yeniden kazandırmaktadır. Kent genelinde toplam 963 bin 624 metrekarelik alanda 106 bin 390 fidan toprakla buluşturulmuştur. Ağaçlandırma çalışmaları şu bölgelerde gerçekleştirilmiştir:
- Kasım 2012 Evka-7 Döküm Sahası: 23 bin 748 metrekare alana 1.449 fidan dikildi.
- Kırıklar Döküm Sahası: 51 bin 292 metrekareye 2 bin 655 fidan dikildi.
- Bornova Gökdere Döküm Sahası: 189 bin 205 metrekareye 18 bin 325 fidan dikildi.
- Urla 565 Nolu Bölme Güzelbahçe Yelki Döküm Sahası: 43 bin 60 metrekareye 10 bin 300 fidan dikildi.
- Fatmacık Kayası Döküm Sahası: 150 bin 236 metrekareye 4 bin 170 fidan dikildi.
- Şeytanderesi Döküm Sahası: 281 bin 865 metrekareye 46 bin 947 fidan dikildi.
- Berbersalih Tepesi Döküm Sahası: 99 bin 15 metrekareye 2 bin 752 fidan dikildi.
- Şubat 2026 Yelki Çalıca Tepe Döküm Sahası: 125 bin 203 metrekarelik alana 19 bin 792 fidan dikildi.
