Dünya genelinde kadınlar arasında en yaygın kanser türü olan meme kanseri, son dönemlerde daha genç yaş gruplarında da dikkat çekici bir artış göstermektedir. Sağlık Bakanlığı tarafından açıklanan verilere göre, Türkiye'de her yıl ortalama 27 bin kadına meme kanseri tanısı konulmaktadır. Bu önemli sağlık sorunuyla mücadelede erken teşhisin kritik rolüne vurgu yapmak amacıyla her yıl Ekim ayı, Meme Kanseri Farkındalık Ayı olarak çeşitli etkinliklere ev sahipliği yapmaktadır. Bu çerçevede, Acıbadem Sağlık Grubu da "Seven fark eder" sloganıyla kapsamlı bir farkındalık kampanyası başlatmıştır. Kampanya, sevginin aynı zamanda bireylerin kendi sağlıklarına ve sevdiklerinin sağlığına karşı duyarlı olmayı, önemsemeyi ve gerekli adımları atmayı ifade ettiğini vurgulamaktadır. Acıbadem Ataşehir Meme Merkezi Sorumlusu ve Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Metin Çakmakçı, belirtiler ortaya çıkmadan hastalığın erken evrede tespit edilerek tedaviye başlanmasının en temel hedef olduğunu ifade etmiştir.

Erken Tanının Önemi ve Risk Faktörleri

Prof. Dr. Metin Çakmakçı, pek çok kadının "Benim hiçbir şikayetim yok" düşüncesiyle düzenli kontrolleri ihmal ettiğini ve bu durumun erken tanı ile tedavi şansını ciddi şekilde azalttığını belirtmektedir. Bu nedenle, herhangi bir şikayet olmasa dahi düzenli sağlık kontrollerinin aksatılmaması büyük önem taşımaktadır. Günümüzde tıp alanındaki ilerlemeler ve gelişmiş görüntüleme teknikleri sayesinde meme kanserinin çok daha erken safhalarda tespit edilebildiği dile getirilmektedir. Ayrıca, Prof. Dr. Çakmakçı, bazı yaşam tarzı faktörlerinin ve sağlık durumlarının meme kanseri riskini artırdığına dikkat çekmektedir. Bunlar arasında fazla kilo, menopoz sonrası dönemde görülen obezite, yetersiz fiziksel aktivite, sigara ve alkol tüketimi gibi alışkanlıklar ile bazı hormonal tedaviler bulunmaktadır. Bu risk faktörlerinin farkında olmak ve gerekli önlemleri almak, hastalığın önlenmesi veya erken teşhisinde kritik bir rol oynamaktadır.

Meme Kanseri Belirtileri ve Kontrol Programları

Ekim ayı Meme Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında yaptığı açıklamada Prof. Dr. Metin Çakmakçı, meme kanserinin dikkate alınması gereken yedi önemli belirtisini detaylandırmış ve kadınlara önemli uyarılar ile tavsiyelerde bulunmuştur. Bu belirtilerin farkında olmak ve şüpheli durumlarda vakit kaybetmeden bir uzmana başvurmak, erken teşhis açısından hayati önem taşımaktadır.

  • Memede Yeni Ortaya Çıkan Kitle: Meme kanserinin en belirgin işareti, memede yeni oluşan bir kitledir. Özellikle daha önce hissedilmeyen, sert yapıda, düzensiz kenarlı veya zamanla büyüyen bir oluşum mutlaka doktor tarafından değerlendirilmelidir. Ancak her kitlenin kanser olmadığını, iyi huylu kist veya fibroadenom gibi başka durumların da kitleye yol açabileceğini unutmamak gerekir. Bu nedenle, bireylerin kendi kendilerine teşhis koymaktan kaçınarak, yeni bir kitle fark ettiklerinde derhal hekim görüşü alması esastır. Prof. Dr. Çakmakçı, 30 yaşındaki bir kadında saptanan kitlenin yüzde 90 olasılıkla iyi huylu, yüzde 10 olasılıkla kötü huylu olduğunu; 60 yaşında ise bu oranın yüzde 50-50'ye çıktığını belirtmiştir. Tüm yaş grupları değerlendirildiğinde, meme kitlelerinin yüzde 80'inin iyi huylu olduğu, yüzde 20'sinin ise kanser riski taşıdığı vurgulanmıştır.
  • Memede Şekil veya Büyüklük Değişikliği: İki memenin arasında doğal bir miktar farklılık bulunması normal kabul edilir. Ancak, memelerden birinde daha önce mevcut olmayan belirgin bir büyüme, küçülme, şekil değişikliği veya asimetri fark edildiğinde dikkatli olunmalıdır. Özellikle bu tür bir değişikliğin kısa bir zaman diliminde ortaya çıkması veya giderek belirginleşmesi durumunda, meme muayenesi ve gerekli görüntüleme yöntemleriyle değerlendirme yapılması gereklidir.
  • Meme Derisinde Çökme, Çekilme veya Belirgin Kalınlaşma: Meme derisinde daha önce görülmeyen çöküntüler, içeri doğru çekilmeler, portakal kabuğunu andıran bir görünüm, kalınlaşma veya şişlik, meme kanserinin potansiyel işaretlerinden biri olabilir. Bu değişiklikler, tümörün deri altındaki dokuları etkilemesi veya meme dokusunda yarattığı değişiklikler sonucunda ortaya çıkabilir.
  • Meme Başında İçe Doğru Çekilme veya Yeni Gelişen Değişiklik: Meme başının normal konumundan içeri doğru çekilmesi, yönünün değişmesi veya çevresinde yeni oluşan herhangi bir değişikliğin ciddiye alınması gerekmektedir. Özellikle tek taraflı ve yeni başlayan meme başı değişikliklerinde gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılması önem arz eder.
  • Meme Başından Kendiliğinden Gelen Akıntı: Emzirme dönemi dışında meme başından kendiliğinden gelen, özellikle kanlı karakterdeki akıntı, mutlaka araştırılması gereken bir bulgudur. Meme başı akıntısının birçok farklı nedeni olabileceği ve her akıntının kanser anlamına gelmediği bilinmelidir. Ancak, memeyi sıkıştırmadan ortaya çıkan ve özellikle tek memeden gelen akıntılar kesinlikle ihmal edilmemelidir.
  • Meme veya Meme Başı Çevresinde Kızarıklık, Döküntü ya da Deri Değişikliği: Meme derisinde yeni gelişen kızarıklık, pullanma, tahriş, kalınlaşma, kabuklanma veya meme başı çevresinde uzun süre geçmeyen deri değişiklikleri de meme kanserinin belirtileri arasında yer alabilir. Bu bulgular enfeksiyon veya dermatolojik hastalıklar gibi daha sık görülen nedenlerle de ortaya çıkabilir. Ancak tedaviye rağmen düzelmeyen veya tek taraflı, yeni gelişen değişikliklerde meme kanseri olasılığı da göz ardı edilmemelidir.
  • Koltuk Altında veya Köprücük Kemiği Çevresinde Yeni Ortaya Çıkan Şişlik: Meme kanserinde, özellikle hastalığın lenf bezlerine yayılması durumunda, koltuk altında veya köprücük kemiği çevresinde yeni oluşan bir şişlik veya ele gelen lenf bezi fark edilebilir. Bu tür şişliklerin enfeksiyonlar başta olmak üzere pek çok farklı nedeni olabilir ve her zaman meme kanseri anlamına gelmez. Ancak, açıklanamayan, geçmeyen veya giderek büyüyen bir şişlik fark edildiğinde, meme dokusundaki diğer değişikliklerle birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Prof. Dr. Metin Çakmakçı, meme kanseri taraması ve kontrol programının, kişinin yaşı, aile öyküsü, genetik riskleri, meme yapısı ve diğer risk faktörleri göz önünde bulundurularak kişiye özel olarak planlanması gerektiğini vurgulamıştır. Özellikle ailesinde meme veya yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların risk değerlendirmesini daha erken yaşlarda yaptırmaları hayati önem taşımaktadır. Erken tanının, meme kanserinin tedavi başarısını artıran en önemli faktörlerden biri olduğu unutulmamalıdır. 40 yaşın altındaki kadınların meme kanseri risk grubunda olmaları halinde düzenli olarak ultrasonografi ve MR ile doktor kontrolü büyük önem taşırken, 40 yaş sonrası kadınların ise her yıl ultrasonografi ve mamografi yaptırmaları erken tanı şansını önemli ölçüde artırmaktadır. Bu nedenle Ekim ayının mesajı sadece 'meme kanserinin farkında olmak' değil; aynı zamanda bireylerin kendi sağlıklarının sorumluluğunu üstlenmeleri, düzenli kontrolleri aksatmamaları ve memelerinde yeni bir değişiklik fark ettiklerinde zaman kaybetmeden bir hekime başvurmaları gerektiğidir.