Bursa’nın köklü ipekçilik tarihini yansıtan Tarihi Romangal İpek Fabrikası, gelecekte kent yaşamının önemli bir kültür ve sanat merkezi haline gelecek. Osmangazi Belediyesi ile İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) arasında imzalanan ortaklıkla yürütülen Romangal Katılımcı Yönetişim Projesi kapsamında, fabrikanın özgün kimliğinin korunarak yeniden işlevlendirilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda gerçekleştirilen tanıtım toplantısında, yapının sanat atölyeleri, sergi alanları, konser salonları ve eğitim mekanlarına dönüşeceği açıklandı.
Tarihi Yapı Kamulaştırıldı ve Yeniden Hayata Kazandırılacak
1862 yılından 1992 yılına kadar üretim yapan ve Bursalılar tarafından bilinen isimle “Kolsuz Faik Fabrikası” olarak anılan tarihi yapı, 2024 yılında Osmangazi Belediyesi tarafından kamulaştırıldı. Yaklaşık 10 dönümlük alana sahip olan ve coğrafi konumu dezavantajlı gibi görünse de yıllarca Çin’dan İpek Yolu’nun son durağı Bursa’ya kadar uzanan ipekçilik faaliyetlerine ev sahipliği yapan fabrika, şimdi kültürel mirasın korunması adına yeni bir hayata adım atıyor. Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın, projenin sürdürülebilirlik odaklı olduğunu belirterek, sadece Avrupa Birliği desteğiyle değil, mekandaki canlılığın kalıcı olması için İKSV’nin Bursa ayağının da sürece dahil edilmesi gerektiğini vurguladı.
Belediye Başkanı Aydın, fabrikanın Bursa’nın sanayi ve emek tarihindeki önemine dikkat çekti. Kadınların iş gücüne katılımından sendikalaşmaya, kreş için grevlerden iş yeri hekimliğine kadar birçok sosyal sürecin yaşandığı bu tarihin, bugünkü dönüşüm projesinde de ön planda tutulduğunu ifade etti. Projenin bitirilmesinin ardından, geleneksel yöntemlerle günde 10-12 kilometre koşarak iplik dokuyan ve yaşayan miras listesine alınan ustaların burada istihdam edilerek turistlere ve misafirlere deneyimletileceği planlanıyor. Anıtlar Kurulu süreçlerinin tamamlanmasının ardından, dönem sonuna kadar mekânın hizmete açılması hedefleniyor.
Katılımcı Yönetişim ve Uluslararası İş Birliği
IKSV Kültür Politikaları Çalışmaları Direktörü Özlem Ece, projenin yalnızca fiziksel restorasyonla sınırlı kalmayıp, katılımcı demokrasi ilkelerini de içerdiğini belirtti. Fabrikanın geçmişine tanıklık eden işçilerin ve ustaların deneyimlerinin sözlü tarih çalışmalarıyla belgeleneceği, dijital hafıza arşivleri ve belgesellerle gelecek nesillere aktarılacağı belirtildi. Romangal Yönetişim Komisyonu’nun kurulmasıyla birlikte, eski çalışanlar, mahalle sakinleri, zanaatkarlar, sanatçılar ve gençlerin karar alma süreçlerinde yer alması sağlanacak.
Avrupa Birliği desteğiyle yürütülen Ortaklaşa: Kültür, Diyalog ve Destek Programı çerçevesinde hayata geçirilen proje, Culture Action Europe (CAE) ve Marmara Belediyeler Birliği (MBB) gibi uluslararası ve yerel paydaşlarla destekleniyor. İlk katılımcı buluşmanın 12-13 Aralık 2026 tarihlerinde Bursa’da düzenleneceği duyuruldu. Bu etkinlikte, kültür-sanat temsilcileri ve sivil toplum kuruluşlarının önerileri değerlendirilerek, merkezin kullanım alanları ve kültürel faaliyet programı şekillendirilecek. Milano Politeknik Üniversitesi öğrencilerinin hazırladığı ve tam not aldığı master projesi de rehber alınarak, 1 yıllık emeğin ürünü olan tasarım planı hazır hale getirildi.
