Göç ve Diaspora Vakfı'nın öncülüğünde, 21-23 Temmuz 2026 tarihleri arasında Ankara'da kritik bir buluşmaya ev sahipliği yapıldı. "Suriye’ye Güvenli ve Sürdürülebilir Dönüş Perspektifleri" ana temasıyla düzenlenen Bölgesel Göç ve Geri Dönüş Perspektifleri Forumu, Türkiye, Suriye, Irak, Lübnan, Ürdün ve Mısır'dan kamu kurumları, uluslararası kuruluşlar, üniversiteler, araştırma merkezleri ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerini bir araya getirdi. Üç gün süren etkinlik boyunca, güvenli ve gönüllü geri dönüş mekanizmaları, uluslararası hukuk çerçevesi, bölgesel koordinasyonun önemi, yeniden imar faaliyetleri, toplumsal uyum süreçleri, sınır yönetimi, insani yardım ulaştırma, kalkınma projeleri ve kurumsal işbirliği başlıkları kapsamlı bir şekilde tartışıldı. Katılımcılar, kendi ülkelerindeki uygulamaları ve sahada karşılaşılan zorlukları farklı oturumlar aracılığıyla değerlendirme fırsatı buldu.
Açılış Konuşmalarında Önemli Mesajlar
Forumun açılış oturumunda, bölgedeki göç hareketlerinin geleceğine dair güçlü mesajlar verildi. Göç ve Diaspora Vakfı Başkanı Recep Seyyar, Suriye'de yeni bir dönemin başladığını ifade ederek, geri dönüş süreçlerinin sadece insani bir mesele olmanın ötesinde, bölgesel sahiplenme ve ortak sorumluluk anlayışıyla yönetilmesi gerektiğini vurguladı. Seyyar, bu politikaların başarısının, ilgili tüm ülkelerin ve özellikle Suriyeli aktörlerin karar alma süreçlerine aktif katılımıyla mümkün olacağının altını çizdi.
Dışişleri Bakan Yardımcısı Hacı Ali Özel, Türkiye'nin tarih boyunca büyük göç hareketlerine insan odaklı bir yaklaşımla yaklaştığını belirtti. Özel, Orta Doğu'da kalıcı barış ve istikrarın ancak bölgesel işbirliği, ortak kalkınma stratejileri ve uluslararası hukuk temelinde şekillenecek yeni bir güvenlik mimarisiyle sağlanabileceğini dile getirdi. İçişleri Bakan Yardımcısı Dr. Mehmet Cangir ise Suriye krizinin, göç yönetiminin uluslararası koordinasyon gerektiren çok boyutlu bir alan olduğunu açıkça ortaya koyduğunu ifade etti. Dr. Cangir, Türkiye'nin krizin başından itibaren konuyu insani sorumluluk anlayışıyla ele aldığını ve atılan her adımda insan onurunun merkeze alındığını vurguladı.
Panel Oturumlarında Bölgesel Çözüm Arayışları
Forumun ilk oturumu, Göç ve Diaspora Vakfı Başkanı Recep Seyyar'ın moderatörlüğünde "Bölgesel Göç Hareketlerinin Geleceği, Bölgesel İstikrar ve Gönüllü Geri Dönüşte Bölgesel Koordinasyon: Ortak Sorumluluk Modelleri" başlığı altında gerçekleştirildi. Bu üst düzey panelde, Türkiye Göç İdaresi Başkanı Muhammed Selami Yazıcı, Suriye Afet Bakan Yardımcısı Ahmed Ekzez, Lübnan Sosyal İşler ve Aile Bakanı Hanin Esseyyid, Irak Göç ve Göçmen Bakan Vekili Dr. Kerim Nuri ve Dışişleri Bakanlığı Göç Politikaları ve Vize İşlemleri Genel Müdür Vekili Reyhan Özgür önemli değerlendirmelerde bulundu. Oturumda, güvenli ve onurlu geri dönüş süreçlerinin sağlanabilmesi için devletler arası siyasi mutabakatın güçlendirilmesi, bölgesel sahiplenmenin artırılması ve kriz yönetiminde ortak bir yaklaşımın geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.
İkinci oturum ise Milletvekili Prof. Dr. Abdurrahman Babacan moderatörlüğünde, "Sınır Ötesi Yönetişim ve Bölgesel Göçün Yönetiminde Güvenlik Algısı" temasıyla düzenlendi. Bu panelde Irak Nehreyn Araştırmalar Merkezi Danışmanlar Kurulu Başkanı Dr. Ali Faris, Ürdün Haşimiye Komisyonu Başkanı Dr. Hüseyin Muhammed Şibli, Mısır El Hayr Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Süheyr Awad ve Suriye Milletvekili Dr. Husam Hamdan görüşlerini paylaştı. Katılımcılar, bölge ülkeleri arasında veri paylaşımının geliştirilmesi, kayıt sistemlerinin uyumlu hale getirilmesi, sınır geçişlerindeki lojistik süreçlerin kolaylaştırılması ve kriz dönemlerinde kurumlar arasında doğrudan iletişim sağlayacak mekanizmaların oluşturulmasının önemine dikkat çekti.
Forum kapsamında altı ana oturum daha düzenlendi. Bunlar arasında "Bakanlıklar ve Bürokrasi Paneli" ile "Bölgesel Göç Yönetimi Tecrübesi" başlıkları öne çıktı. Bu oturumlarda sınır ötesi yönetişim, kayıt sistemlerinin entegrasyonu, veri paylaşımı, kriz yönetimi ve kurumlar arası koordinasyon gibi idari ve operasyonel konular ele alındı. İkinci gün gerçekleştirilen "Stratejik Panel"de ise yeniden imar, güvenli yaşam alanlarının oluşturulması, konut, sağlık ve eğitim altyapısının güçlendirilmesi ile uluslararası finansman mekanizmaları üzerinde durularak, Suriye'nin geleceğine yönelik somut adımlar tartışıldı. AFAD, UNHCR ve bölge ülkelerinin kamu kurumları ile üniversitelerinden temsilciler, göç yönetiminde kurumsal kapasitenin artırılması ve insani yardım mekanizmalarının etkinleştirilmesi konularında değerlendirmelerde bulundu.
Forum süresince beş ayrı yuvarlak masa çalıştayı gerçekleştirildi. Bu çalıştaylarda hukuki ve lojistik engeller, yeniden imar, toplumsal uyum, kamu-sivil toplum iş birliği ve bölgesel göç hareketlerinin geleceği gibi başlıklarda politika önerileri geliştirildi. Araştırma merkezleri, düşünce kuruluşları ve uzmanların katkılarıyla hazırlanan bu öneriler, forumun sonuç bildirgesine önemli bir temel oluşturdu.
Ankara'da yapılan bu forum, bölgesel diplomasi ve göç politikaları açısından büyük önem taşıyan üst düzey katılımıyla dikkat çekti. Ülkelerden gelen heyetler ile kamu kurumları, araştırma merkezleri, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri arasında ikili görüşmeler de yapıldı. Bu görüşmelerde kurumlar arası iletişimin güçlendirilmesi, ortak çalışma alanlarının geliştirilmesi ve bölgenin refahına katkı sağlayacak iş birliği imkanları değerlendirildi. Heyetler, göç yönetimi, gönüllü geri dönüş, yeniden imar, insani yardım ve kalkınma başlıklarında karşılıklı görüş alışverişinde bulunarak, önümüzdeki dönemde hayata geçirilebilecek ortak çalışmalar üzerine değerlendirmeler yaptı.
Forum boyunca yapılan değerlendirmelerde, güvenli, gönüllü ve onurlu geri dönüş süreçlerinin ancak uluslararası hukuk ilkeleri doğrultusunda, bölgesel sahiplenme anlayışıyla ve ülkeler arasında güçlü koordinasyon mekanizmaları kurularak sürdürülebileceği ortak görüşü öne çıktı. Katılımcılar, göçün yalnızca güvenlik boyutuyla değil; insani, sosyal ve kalkınma boyutlarıyla birlikte ele alınması gerektiğine dikkat çekerek, 23 Temmuz 2026 tarihinde forumu tamamladılar.
