Mastercard tarafından hazırlanan “Dijital Ödemelerin Türkiye’de Ekonomik Kalkınmaya Katkıları” başlıklı rapor, dijital ödemelerin Türkiye ekonomisi üzerindeki önemli etkilerini detaylı verilerle gözler önüne serdi. Avrupa Merkez Bankası’nın Haziran 2025 sonu verilerine göre, Türkiye 142 milyon kredi kartı sayısıyla İspanya’yı geride bırakarak Avrupa’nın bu alandaki en büyük pazarı konumuna yükseldi. Ön ödemeli kartlar dahil toplam 319 milyon banka kartıyla oldukça güçlü bir ödeme ekosistemine sahip olan Türkiye’de, kartlarla gerçekleştirilen yıllık ödemeler 2025 yılında 24,1 trilyon TL seviyesine ulaştı. Rapor, dijital ödemelerin kayıt dışılığın azaltılmasıyla artan vergi gelirleri, hanehalkı tüketimine sağladığı katkı ve turizm gelirlerini destekleyen hizmet ihracatı olmak üzere üç ana başlık altında ekonomik etkilerini inceliyor.
Çalışma ayrıca, nakit kullanımının kamu, bankalar, şirketler ve tüketiciler üzerindeki maliyetlerini de derinlemesine analiz ediyor. Türkiye’deki dijital ödeme penetrasyonunun %69 seviyesinde olduğu belirtilen raporda, bu oranın olgun pazarlardaki %95 seviyesine yaklaşmasının ekonomik katkıyı önemli ölçüde artırma potansiyeli taşıdığı vurgulanıyor. Bu hedefe ulaşmak için kamu kurumları, bankalar, ödeme kuruluşları, ödeme şemaları ve fintekler de dahil olmak üzere tüm ekosistem paydaşlarının iş birliğinin kritik öneme sahip olduğu ifade ediliyor.
Onur Faydacı: “Dijital Ödemeler Ekonomik Kalkınmanın İtici Gücü”
Mastercard Türkiye ve Azerbaycan Genel Müdürü Onur Faydacı, raporun değerlendirmesinde, “Türkiye, son otuz yılda dijital ödemeler alanında dünya genelinde örnek teşkil eden bir dönüşüm gerçekleştirdi. Güvenli, yenilikçi ve kapsayıcı çözümlerimizle bu ekosistemin gelişimine katkıda bulunmaktan gurur duyuyoruz. Bu rapor, dijital ödemelerin sadece bir ödeme yöntemi olmadığını; ekonomik büyümeden kayıtlı ekonominin güçlenmesine, turizm gelirlerinden işletme verimliliğine kadar kalkınmanın önemli bir itici gücü olduğunu açıkça gösteriyor. Önümüzdeki dönemde de dijital ödeme ekosistemini daha kapsayıcı hale getirmek ve yapay zekâ destekli ticaret gibi yeni nesil alanlarda Türkiye’nin öncü konumunu pekiştirmek için çalışmalarımıza devam edeceğiz” şeklinde konuştu.
Dijital Ödemelerin Ekonomik Katkısı ve Potansiyeli
Dijital ödemeler, sunduğu hızlı ve alternatif ödeme deneyimi sayesinde hanehalkı tüketimini önemli ölçüde destekliyor. Türkiye verilerine uyarlanan hesaplamalara göre, dijital ödemelerin 2025 yılında hanehalkı tüketimine yaklaşık 1,5 trilyon TL’lik bir etki sağladığı belirlendi. Bu etkinin en yüksek olduğu sektör 546 milyar TL ile seyahat olurken, restoran sektörü 427 milyar TL ile ikinci sırada yer aldı. Mobilya ve elektronik, giyim ve konaklama da dijital ödemelerin tüketimi desteklediği diğer önemli alanlar arasında gösterildi. Bireysel kartların hanehalkı ödemelerindeki payı 2025’te %54’e ulaşırken, ticari kartlar dahil edildiğinde bu oran %69’a çıktı.
Kartlı ödeme altyapısının yaygınlaşması, Türkiye’yi yabancı turistler için daha cazip bir destinasyon haline getiriyor ve harcamalarını kolaylaştırıyor. Turizm gelirleri 2000 yılındaki 7,6 milyar dolardan, 2025’te yaklaşık 8,5 kat artarak 65 milyar dolara yaklaşırken, kartlı ödemelerin turizm gelirlerindeki payı %15’ten yaklaşık %38’e yükseldi. Rapora göre, dijital ödemelerin 2025 yılında turizm gelirlerine 388 milyar TL, yani 9,8 milyar dolar doğrudan katkı sağladığı tespit edildi.
Nakit Kullanımının Maliyetleri ve Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele
Mastercard raporu, nakit kullanımının ekonomiye yüklediği maliyetleri de detaylı bir şekilde ortaya koyuyor. 2025 yılı için yapılan tahminlere göre, banknot basımının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’na (TCMB) doğrudan maliyeti 4,4 milyar TL olarak belirlenirken, nakit dolaşımının bankalar üzerindeki maliyeti 65 milyar TL’yi aştı. Şirketler için nakit işletme maliyetleri 34 milyar TL’ye yaklaşırken, tüketicilere yansıyan toplam maliyetin ise 8,1 milyar TL’yi geçtiği öngörülüyor. Dijital ödemelerin yaygınlaşması, bu yüksek maliyetleri azaltarak genel ekonomik verimliliği artırma potansiyeli taşıyor.
Dijital ödemeler, satışların kayıt altına alınmasını sağlayarak ekonomik şeffaflığı artırıyor ve vergi tahsilatını destekliyor. Rapora göre, dijital ödemelerin 2025 yılında KDV, ÖTV, Kurumlar Vergisi ve Gelir Vergisi kalemlerine sağladığı toplam katkı 574 milyar TL’ye ulaştı. Bu tutar, Türkiye’nin toplam vergi gelirlerinin yaklaşık %5’ine karşılık geliyor. Kayıt dışılığı azaltıcı bu etki, özellikle mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerde (MKOBİ) belirginleşiyor; zira bu işletmelerde yapılan kartlı ödemeler, Türkiye’deki toplam kartlı ödemelerin yaklaşık %40’ını oluşturuyor.
Yapay Zekâ Destekli Ticaret: Yeni Büyüme Alanı
Rapor, ödeme ekosistemindeki yeni dönüşüm alanlarından biri olarak yapay zekâ (YZ) asistanlı ticarete dikkat çekiyor. Ürün arama, karşılaştırma, satın alma ve satış sonrası süreçleri yöneten YZ temsilcileri, ticarete yeni bir karar alma katmanı ekliyor. Mastercard, tokenizasyon, güvenilir temsilci doğrulama mekanizmaları ve YZ platformlarını bir araya getiren çözümleriyle bu işlemlerin güvenli ve ölçeklenebilir bir şekilde gerçekleşmesini hedefliyor. Türkiye’de finans kuruluşlarıyla YZ destekli alışveriş asistanı çözümleri geliştiren Mastercard, Türkiye’yi bu alanda stratejik bir öncelik olarak görüyor.
Türkiye’de otuz yıldır faaliyet gösteren Mastercard, kart ürünlerinden dijital ödeme çözümlerine ve katma değerli servislere uzanan geniş portföyüyle dijital dönüşüme destek vermeye devam ediyor. Masterpass, Türkiye’de 45 milyon kullanıcıya ulaşırken, Mastercard ayrıca Priceless ve MTR platformları aracılığıyla kart sahiplerine özel faydalar ve deneyimler sunuyor. Tap on Phone teknolojisi ise Türkiye genelinde 200 binden fazla terminale ulaşarak aylık 10 milyonun üzerinde işleme aracılık ediyor. Şirket; MasterKOBİ, toplu taşımada temassız ve mobil ödeme altyapısı, Mastercard Send ve siber güvenlik çözümleriyle ödeme ekosisteminin güvenli ve sürdürülebilir büyümesine önemli katkılar sağlıyor.
