Çocukluk döneminde en sık görülen kanser türlerinden biri olan lösemi, genellikle ateş, halsizlik, solukluk, morarma, kanama ve uzuv ağrıları gibi çeşitli semptomlarla kendini gösterir. Bu bulguların başka yaygın çocuk hastalıklarıyla karıştırılması, hastalığın fark edilmesini zorlaştırabilir. Acıbadem Altunizade Hastanesi Çocuk Hematolojisi ve Çocuk Onkolojisi Uzmanı Prof. Dr. Cengiz Canpolat, 2-8 Kasım tarihleri arasında düzenlenen Lösemili Çocuklar Haftası kapsamında, ebeveynlerin dikkat etmesi gereken önemli uyarılarda bulundu.
Gözden Kaçırılan Belirtiler ve Risk Faktörleri
Halk arasında 'kan kanseri' olarak adlandırılan lösemi, kan hücrelerinin üretildiği kemik iliğinde ortaya çıkar. Lenfoid veya miyeloid öncül hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla vücuda yayılan hastalık, bazen lenf bezleri veya merkezi sinir sistemi gibi bölgelerden başlayarak kemik iliğine ulaşabilir. Çocukluk çağı kanserlerinin yüzde 25-30'unu lösemiler oluştururken, hastalık yenidoğan döneminden ergenliğe kadar her yaşta görülebilir. En sık 2-5 yaş grubunda rastlanan lösemi, erişkinlere göre farklı nedenlere sahiptir. Erişkinlerde çevresel etkenler daha baskın iken çocuklarda genetik faktörler öne çıkar. Hücrelerdeki mutasyonlar, genetik yatkınlık, nükleer radyasyon maruziyeti ve Epstein-Barr (EBV) virüsü gibi bazı enfeksiyonlar hastalığın gelişiminde etkili olabilir. EBV virüsü, olgun B hücreli lösemi ve lenfoma riskini artırırken; benzen gibi kimyasallar ve ailede kanser öyküsü de diğer risk unsurları arasındadır.
Tanı Süreci ve Tedavi Başarısı
Löseminin erken teşhisindeki en büyük engel, belirtilerin diğer rahatsızlıklarla benzeşmesidir. Nedeni belirlenemeyen uzun süreli ateş, burun veya diş eti kanamaları, idrar ve dışkıda kan görülmesi ile karaciğer, dalak ve lenf bezlerinde büyüme ciddi işaretlerdir. Özellikle kol ve bacak ağrıları, 'büyüme ağrısı' sanılarak geçiştirilmemelidir; ağrı kesicilere yanıt vermeyen ve uzun süren ağrılar mutlaka değerlendirilmelidir. Morlukların herhangi bir darbe olmadan, giderek artan sayıda ve koyu renkte oluşması da hekime başvuru gerektirir. Kesin tanı, kemik iliği incelemesiyle konulur. Son yıllarda geliştirilen çok merkezli kemoterapi protokolleri, hedefe yönelik ilaçlar ve hücresel tedavi yöntemleri sayesinde tedavi başarı oranları yükselmiştir. Düşük riskli lenfoid lösemilerde bu oran yüzde 95'e ulaşırken, tüm gruplar genelinde yüzde 75-80 seviyesindedir. Tedavi süreci, hastalığın türüne ve risk grubuna göre kişiselleştirilir. Uzmanlar, ailelerin hastalık sürecinde kendilerini suçlamamasını ve tedaviye zamanında başlanmasını önemle tavsiye eder.
