İklim değişikliğinin spor dünyasının kurallarını ve performans standartlarını yeniden şekillendirdiği vurgulanırken, bu dönüşüm için hazırlanan 14 maddelik eylem çerçevesi ve "Sağlıklı Sporcular, Güvenli Spor, Sürdürülebilir Gelecek" başlıklı İklim ve Spor Bildirgesi taslağı, COP31 kapsamında uluslararası arenada kamuoyuyla buluştu. T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi destekleriyle Antalya’da gerçekleştirilen “Değişen İklimde Sporcu Dayanıklılığı: Bitiş Çizgisinin Ötesinde” çalıştayının sonuçları, sporun geleceği için ortak bir aksiyon çağrısı niteliği taşıyor.

Sporcu Sağlığı Artık Yalnızca Fiziksel Kapasiteye Bağlı Değil

Bugün bir sporcunun sınırlarını belirleyen faktörler arasında yalnızca rakipler veya fiziksel kapasite bulunmamaktadır. Pistlerin sıcaklığı, havanın kalitesi, yarışılan suyun koşulları ve giderek öngörülemez hale gelen hava olayları da performansı doğrudan etkilemektedir. Bu bağlamda antrenman programlarının, müsabaka takvimlerinin ve yarışma kurallarının değişen iklim koşullarına göre gözden geçirilmesi zorunluluk haline gelmiştir. Çalıştayda, bilim insanları, milli sporcular, antrenörler ve kamu temsilcileri bir araya gelerek iklim risklerine karşı güvenli, dayanıklı ve sürdürülebilir bir spor ekosistemi oluşturmak için yapılması gerekenleri masaya yatırmıştır.

Panellerde sunulan bilimsel veriler, yüksek sıcaklığın yalnızca kas gücü ve dayanıklılığı değil; dikkat, karar verme yeteneği, uyku kalitesi ve zihinsel performansı da olumsuz etkilediğini ortaya koymuştur. Belirli deney koşullarında yapılan araştırmalar, sıcak ortamda maksimum oksijen kullanma kapasitesinin (VO₂max) ortalama yüzde 11 oranında azalabildiğini göstermiştir. Bu durum, sporcuların hem fiziksel hem de zihinsel hazırlıklarının değişen koşullara uygun şekilde ele alınmasını gerektirmektedir.

Milli Sporcuların Deneyimleri Bilimle Buluştu

Çalıştaya katılan milli sporcular, uluslararası müsabakalarda yaşadıkları aşırı sıcaklar ve değişen hava koşullarının performans üzerindeki etkilerini paylaşmıştır. Mete Gazoz, Elif Berra Gökkır, Meryem Bekmez, İlke Özyüksel Mihreoğlu, Beste Kaynakçı, Derin Atakan, Aysu Türkoğlu, İlay Yörük, Kaan Soylu Özkalbim ve Salih Korkmaz gibi farklı branşlardan atletler, yarış güvenliği ve sağlık önlemleri konusundaki tecrübelerini dile getirmiştir. Bu deneyimler, beş ayrı çalışma masasında bilimsel bulgularla birleştirilerek çözüm önerilerine dönüştürülmüştür.

Tartışmaların odak noktasında şu kritik soru yer almaktaydı: Hava koşulları sporcu sağlığı için tehlike arz ettiğinde, müsabakanın durdurulmasına kim ve hangi veriye dayanarak karar verecek? Bu soruya verilen yanıt, bireysel hazırlığın yanı sıra ölçüme dayalı koruma standartlarına ve sorumlulukların net belirlendiği karar mekanizmalarına ihtiyaç duyulduğunu göstermiştir.

Antalya’da Pilot Uygulama Hedefleniyor

COP31’de paylaşılan bildiri ve eylem planı, sporcu sağlığını önceliklendirmeyi, iklim risklerini karar süreçlerine entegre etmeyi ve spor organizasyonlarının değişen koşullara hazırlanmasını amaçlamaktadır. Ayrıca, sporun karbon ayak izini azaltmaya yönelik ortak adımlar geliştirilmesi hedeflenmektedir. Gelecek adımlar arasında, T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı koordinasyonunda federasyonlar, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve bilim insanlarından oluşan bir İklim ve Spor Çalışma Grubu’nun kurulması bulunmaktadır.

Bu grup sayesinde Antalya’daki seçilecek bir spor organizasyonunda pilot uygulama gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Model kapsamında, çevresel risklerin anlık izleneceği, sağlık önlemlerinin önceden planlandığı ve müsabaka kararlarının bilimsel verilere dayandırıldığı bir sistem test edilecektir. Gloria Sports Arena CEO’su Elif Özdemir Şankaya ve Yuvam Dünya Derneği Başkanı Kıvılcım Pınar Kocabıyık, bu girişimin Türkiye’den dünyaya örnek olacak bir dönüşümün önünü açmayı hedeflediğini belirtmiştir.