Son dönemde dijital teknolojilerin günlük yaşamda hâkimiyet kurması, klavye ve fare gibi giriş cihazlarıyla yapılan tekrarlayıcı hareketlerin sıklığını yükseltti. Bu durum, ellerde görülen kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarının artışına yol açarken, özellikle genç nüfusta da şikayetlerin arttığı gözlemleniyor. Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji, El Cerrahisi Uzmanı Dr. Mehmet Çavuş, geçmişte daha çok ofis çalışanlarında rastlanan bu sorunların, günümüzde dijitalleşmenin etkisiyle 20’li yaşlardaki bireylerde de sıkça görüldüğünü belirtiyor. Dr. Çavuş, dijital alışkanlıkların mevcut hızıyla devam etmesi durumunda, önümüzdeki yıllarda genç hastaların oranının hızla yükseleceği öngörüsünde bulunuyor.

Karpal Tünel Sendromundan Tetik Parmak’a

Ellerde en sık karşılaşılan rahatsızlıklardan biri olan karpal tünel sendromu, el bileğinde dar bir kanaldan geçen median sinirin baskıya maruz kalmasıyla ortaya çıkar. Başparmak, işaret, orta ve yüzük parmaklarında uyuşma, karıncalanma ve güç kaybı gibi belirtiler gösteren bu hastalık, geceleri şiddetlenen ağrılar nedeniyle hastanın uykusundan uyanmasına neden olabilir. Sabah kalkıldığında ellerin ağırlık hissi veya beton kütlesi gibi algılanması, zamanla nesnelerin fark edilmeden düşürülmesine yol açabilir. Tedavi edilmemesi halinde sinirde geri dönüşü zor hasarlar ve başparmak çevresindeki kaslarda erime gelişebilir.

Bir diğer önemli sorun ise 'tetik parmak' hastalığıdır. Parmağı büken tendonun ve içinden geçtiği kılıfın kalınlaşması ve ödemin oluşması sonucu ortaya çıkan bu durum, parmağın bükülme veya açılma sırasında takılmasına neden olur. Bir süre kilitlenen parmak, ani bir 'tık' sesiyle serbest kalabilir. Parmak kökünde oluşan sert şişlikler ve ağrılar, saatlerce ekrana bakmak veya sürekli mesaj yazmak gibi tekrarlayıcı hareketlerle tetiklenebilir. Kilitlenme durumunun sıklaşması ve parmağın diğer elle açılmaya ihtiyaç duyması durumunda mutlaka doktor muayenesi şarttır.

Rizartroz ve El Sağlığı İçin 7 Altın Öneri

Gençlerde giderek artan bir başka rahatsızlık ise rizartroz olarak bilinen başparmak kök eklem kireçlenmesidir. Başparmağın el bileğiyle birleştiği eklemdeki kıkırdağın aşınmasıyla gelişen bu durum, genellikle cep telefonlarının yanlış kullanımından kaynaklanır. Geniş ekranlı ve ağır telefonların tek elle tutularak başparmakla ekrana erişmeye çalışılması, eklemde mekanik yük oluşturur. Zamanla kavanoz kapağı açmak veya anahtar çevirmek gibi basit işlemler bile zorlaşabilir. Her ağrının kireçlenme anlamına gelmediğini belirten uzmanlar, kesin teşhis için hekim muayenesi ve gerekirse görüntüleme yöntemlerinin uygulanmasını önermektedir.

Hastalığın ilerlemesinin kalıcı kas erimesine ve ince motor becerilerinin kaybına yol açabileceği vurgulanarak, tedavi sürecinde aktivite düzenlemesi, atel kullanımı, ilaç tedavileri ve ileri durumlarda cerrahi müdahale seçeneklerinden bahsediliyor. El sağlığını korumak ve rahatsızlıkları önlemek amacıyla şu seven basit uygulama öneriliyor:

  • Klavye ve fare kullanırken ön kol ile elin aynı hizada olması sağlanmalı; gerekirse jel destekli pedlerden faydalanılmalıdır.
  • Bilekler düz tutulmalı ve her 30-40 dakikada bir mola verilerek eller klavyeden çekilip kollar aşağı doğru salınarak hafifçe sallanmalıdır.
  • Telefon işlemlerinde sadece başparmak yerine iki el veya işaret parmakları kullanılmalıdır.
  • Fare (mouse) sıkmadan hafif bir şekilde tutulmalıdır.
  • Paket lastiği parmakların dışına geçirilerek yavaşça açılıp kapatılarak esneklik kazanılmalıdır.
  • Kol dirsekten bükülmeden öne uzatılırken, diğer el ile parmaklar nazikçe kendine doğru çekilerek 10 saniye beklenmeli ve ardından ters yönde tekrar edilmelidir.
  • Egzersiz sırasında ağrı, uyuşma veya yakınmalarda artış olursa hareket derhal bırakılmalı ve hekime danışılmalıdır.