Yaz mevsiminin serinletici lezzetlerinden biri olan dondurma, çocuklardan yetişkinlere geniş bir yaş aralığında sıklıkla tercih edilen bir tatlıdır. Ancak, dondurmanın soğuk yapısının onu hafif ve masum kıldığı düşüncesi her zaman gerçeği yansıtmayabilir. Sağlıklı bir dondurma tüketimi için ürünün içeriği, porsiyon büyüklüğü ve tüketim sıklığına özen göstermek büyük önem taşımaktadır. Memorial Kayseri Hastanesi Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Uzman Diyetisyen Betül Merd, yaz aylarının bu popüler yiyeceği hakkında bilinmesi gereken kritik noktaları kamuoyuyla paylaştı.
Dondurma Seçiminde İçerik ve Etiket Bilgisi Önemi
Uz. Dyt. Betül Merd, dondurmayı tek başına 'sağlıklı' veya 'sağlıksız' olarak sınıflandırmak yerine, ürünün içeriğini detaylıca incelemenin daha doğru bir yaklaşım olduğunu belirtti. Süt, yoğurt veya krema gibi gerçek süt ürünlerinden üretilen, doğal meyve, kakao veya kuruyemiş içeren dondurmalar ile yoğun miktarda glikoz ya da fruktoz şurubu, bitkisel yağlar, yapay aroma vericiler ve çeşitli katkı maddeleri barındıran ürünlerin besin değerleri arasında ciddi farklılıklar bulunmaktadır. Özellikle market raflarında karşılaşılan 'dondurma', 'sütlü buz' veya 'bitkisel yağlı ürün' gibi farklı tanımlamalara dikkat etmek gerekmektedir. Tüketicilerin yalnızca ürünün ön yüzündeki 'çilekli' ya da 'çikolatalı' gibi çekici ifadelere aldanmaması, bunun yerine mutlaka içindekiler listesini ve besin değerleri tablosunu dikkatle incelemesi tavsiye edilmektedir. Bu detaylı inceleme, ürünün gerçek besin değerini anlamak ve sağlıklı bir tercih yapmak açısından vazgeçilmezdir.
Porsiyon Kontrolü ve Yanıltıcı Görseller
Sağlıklı beslenme ilkeleri doğrultusunda, dondurma doğru porsiyon ve tüketim sıklığıyla beslenme düzenine dahil edilebilir. Özellikle doğal yöntemlerle hazırlanan sade sütlü dondurmalar, şerbetli ve yüksek şekerli tatlılara kıyasla daha uygun bir alternatif sunabilir. Ancak dondurma tüketiminde porsiyon kontrolünün hayati öneme sahip olduğunun altı çiziliyor. Bir top dondurmanın kalori değeri, kullanılan süt, krema, şeker, çikolata, kuruyemiş ve diğer ek malzemelere göre belirgin farklılıklar gösterir. Bu nedenle, 'bir top dondurma kesin olarak şu kadar kaloridir' şeklinde kesin bir ifade kullanmak yanıltıcı olabilir.
Son yıllarda sosyal medyada sıkça paylaşılan, bazı dondurmaların su altında uzun süre erimediğini gösteren videolar, tüketicilerde 'dondurmanın içinde doğal olmayan maddeler var' algısı yaratmıştır. Ancak Uz. Dyt. Merd, dondurmanın geç erimesi veya erirken şeklini korumasının tek başına ürünün sağlıksız olduğunu kanıtlamadığını vurgulamaktadır. Erime süreci ve şekli üzerinde kullanılan yağ miktarı, süt proteinleri, şeker ve diğer kuru maddeler, emülgatörler ve stabilizatörler, içerdiği hava miktarı, üretim teknolojisi ve saklama koşulları gibi birçok faktör etkilidir. Endüstriyel dondurmalarda ürünün yapısını ve dokusunu korumak için kullanılan stabilizatör ve emülgatörler, yürürlükteki mevzuata uygun miktarlarda kullanıldığında gıda üretiminde izin verilen bileşenlerdir. Dolayısıyla, sadece 'suya tuttum, erimedi' gibi yüzeysel bir gözlemle dondurmanın sağlıksız olduğuna dair bilimsel olmayan bir sonuca varmak doğru değildir. Bu videolar, tüketicilere ürün satın alırken sadece görseline veya reklamına değil, mutlaka etiketine odaklanmanın önemini hatırlatmaktadır.
Sağlıklı Dondurma Tüketimi İçin Uzman Önerileri
- İçindekiler Listesi: İçindekiler listesinin başında şeker veya şeker içeren bileşenlerin yer alması, ürünün yüksek oranda ilave şeker barındırdığını gösterir. Bu tür ürünlerden mümkün olduğunca kaçınmalısınız.
- Yağ Kaynağı: Üründe süt yağı yerine farklı bitkisel yağların kullanılması, dondurmanın besin profilini değiştirebilir. Bu konuda dikkatli bir seçim yapılmalıdır.
- Şeker Miktarı: 'Şekersiz', 'fit', 'light' veya 'meyveli' gibi ifadeler, ürünün otomatik olarak sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Besin değerleri tablosundaki şeker ve enerji miktarlarını mutlaka kontrol edin.
- Porsiyon Bilgisi: Bir paketin tamamını tek porsiyon olarak değerlendirmeyin. Özellikle kutulu dondurmalarda, paket üzerinde belirtilen porsiyon miktarı ile sizin tükettiğiniz miktar farklılık gösterebilir; porsiyon kontrolüne özen gösterin.
Dondurma paketlerinde yer alan 'çilekli', 'orman meyveli' veya 'mango aromalı' gibi ibareler, ürünün yüksek oranda gerçek meyve içerdiği anlamına gelmez. Bazı ürünlerde taze meyve bulunurken, bazılarında yalnızca meyve aroması veya meyve preparatları kullanılabilir. Bu nedenle 'meyveli' kelimesine odaklanmak yerine, içindekiler listesini incelemek daha doğru bir yaklaşımdır. Piyasada 'en sağlıklı dondurma budur' gibi kesin bir yargı bulunmamaktadır. Seçim yaparken, daha kısa ve anlaşılır bir içerik listesine sahip, süt ürünü içeren, ilave şeker miktarı daha düşük ve porsiyonu kontrol edilebilir ürünler tercih edilmelidir. Evde hazırlanan dondurmalar, ilave şeker miktarı kontrol edilerek yoğurt veya süt ile meyvenin bir araya getirildiği tariflerle hem çocuklar hem de yetişkinler için daha sağlıklı ve güvenilir bir alternatif sunar.
