İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) ve bağlı kuruluşu İSKİ'nin Haliç ile çevresindeki derelerde yürüttüğü kapsamlı temizlik faaliyetleri, bölgenin ekolojik sağlığı için hayati önem taşımaktadır. 2019 yılından bu yana aralıksız devam eden çalışmalar neticesinde toplam 240 bin 500 metreküp dip çamuru bertaraf edilerek Haliç'in nefes alması sağlanmıştır. Modern araç filosu, yenilikçi tarama yöntemleri ve 05.06.2026 tarihinde yeniden faaliyete geçen Haliç Dip Çamuru Tarama ve Susuzlaştırma Tesisi ile çamur birikiminin ve buna bağlı koku probleminin önüne geçilmektedir. TÜBİTAK'ın düzenli su kalitesi izlemeleriyle de desteklenen bu çevresel müdahale, Haliç'in doğal dengesinin korunmasına büyük katkı sunmaktadır.
Sürekli Temizlik Faaliyetleri ve Kullanılan Ekipmanlar
İBB, Haliç'in yanı sıra İstanbul Boğazı ve Marmara Denizi'ne dökülen dere ağızlarında da dip çamuru tarama faaliyetlerini kesintisiz sürdürmektedir. Yıl boyunca devam eden bu çalışmalar, Haliç'i besleyen Alibeyköy Deresi ve Kağıthane (Cendere) Deresi gibi ana damarlarda da yoğunlaşmaktadır. Bu faaliyetlerde modern bir gemi filosu ve özel ekipmanlar kullanılmaktadır. Çalışma kapsamında; 1 adet kazar tarama gemisi, 2 adet çamur dubası, 1 adet amfibi tarama aracı, 1 adet yengeç tarama gemisi ve taranan çamurun taşınması için 13 adet sızdırmaz-bacalı çamur kamyonu aktif olarak görev yapmaktadır. 2026 yılı içerisinde, sadece Haliç'ten kazar tarama gemisi ve çamur dubaları aracılığıyla toplam 12.406 metreküp dip çamuru taranarak çevre mevzuatına uygun şekilde bertaraf edilmiştir. Ayrıca, Alibeyköy Deresi'nde gerçekleştirilen dip tarama çalışmalarıyla da 453 metreküp dip çamuru bertaraf sahasına sevk edilmiştir.
Son dört yıldaki dip tarama faaliyetleri, Haliç ve derelerdeki birikimin düzenli olarak temizlendiğini göstermektedir. Bu dönemde bertaraf edilen çamur miktarları şöyledir:
- 2023: Haliç'ten 25.176 m³, derelerden 6.539 m³ olmak üzere toplam 31.715 m³.
- 2024: Haliç'ten 23.524 m³, derelerden 12.021 m³ olmak üzere toplam 35.545 m³.
- 2025: Haliç'ten 24.674 m³, derelerden 13.839 m³ olmak üzere toplam 38.513 m³.
- 2026 (Temmuz itibarıyla): Haliç'ten 12.406 m³, derelerden 9.135 m³ olmak üzere toplam 21.541 m³.
Haliç Dip Çamuru Tesisi ve Bilimsel Takip
Çevre temizliği ve sürdürülebilirlik açısından kritik öneme sahip olan Haliç Dip Çamuru Tarama ve Susuzlaştırma Tesisi, bakım ve onarım süreçlerinin tamamlanmasının ardından 05.06.2026 tarihinde yeniden işletmeye alınmıştır. Bu tarihten itibaren tesis, taranan 2000 ton dip çamurunu susuzlaştırarak çevre standartlarına uygun bir şekilde bertaraf etmiştir. Entegre bir çevre tesisi olarak Haliç'teki tarama faaliyetlerinin daha etkin ve sürdürülebilir yürütülmesine katkıda bulunan bu tesis, aynı zamanda koku oluşumunu engellemekte ve ekolojik dengeyi korumaktadır.
Kirlilikle mücadelede sadece fiziksel temizlik değil, bilimsel izleme de büyük bir titizlikle yürütülmektedir. Haliç'in derinlik seviyeleri batimetrik ölçümlerle periyodik olarak kontrol edilmekte, biriken dip çamuru miktarı anlık olarak izlenmektedir. Yapılan bilimsel haritalamalar, Haliç genelinde kokuya neden olabilecek düzeyde bir dip çamuru birikiminin bulunmadığını doğrulamaktadır. Ayrıca, İSKİ, Haliç'i çevreleyen Güney Haliç ve Kuzey Haliç kolektörlerinde de düzenli temizlik çalışmaları gerçekleştirmekte, dere yataklarındaki malzeme birikimini önlemektedir.
TÜBİTAK tarafından da Haliç'te her ay düzenli olarak 10 farklı istasyonda su kalitesi izleme çalışmaları yapılmaktadır. Bu analizler için 1 metre, 5 metre, 10 metre, ara tabaka, 30 metre ve 35 metre gibi çeşitli derinliklerden numuneler alınmaktadır. Benzer şekilde, Marmara Denizi ve İstanbul Boğazı'nda iki ayda bir 30 istasyonda farklı derinliklerden alınan numunelerle kapsamlı analizler yürütülmektedir. Bu izleme ve analiz sonuçları, her 60 günde bir raporlanarak İSKİ'ye sunulmaktadır. Haliç'teki doğal yaşamın desteklenmesi amacıyla, günlük 518.000 metreküp kapasiteli Haliç Deniz Suyu Terfi Merkezi aracılığıyla Sarıyer İlçesi Çayırbaşı Mevkii'nden alınan İstanbul Boğazı deniz suyu, Kağıthane Deresi üzerinden Haliç'in en ihtiyaç duyulan noktalarına ulaştırılmaktadır. Bu sayede Haliç'in su sirkülasyonu artırılarak ekosistemine canlılık kazandırılmaktadır.
