Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31’inci Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Rusya Pavyonu’nda gerçekleştirilen “Sınır Tanımayan İklim Dirençliliği: Küresel Deneyimler ve Ortaklıkların Gücü” başlıklı oturumda İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreter Yardımcısı Prof. Dr. Pınar Okyay önemli açıklamalarda bulundu. Okyay, iklim krizine karşı alınan tedbirlerin yalnızca teknik altyapı yatırımlarıyla sınırlı kalamayacağını, bunun yerine mahalle ölçeğinde kurulan dayanışma ağları, koruyucu sağlık hizmetleri ve doğa temelli çözümlerin hayati önem taşıdığını vurguladı.
Mahalle Ölçeğinde İnsan Odaklı Yaklaşım
Yerel yönetimlerin vatandaşların günlük yaşamına en yakın yapılar olduğunu hatırlatan Okyay, iklim değişikliğinin etkilerinin somut örneklerle anlatılmasını istedi. Tek başına yaşayan, kronik sağlık sorunları bulunan ve aşırı sıcaklarda evini serin tutmakta zorlanan yaşlı bir kadın örneğini verdi. Bu bireyin en yakın yeşil alana yürüyememesi, gelen sıcak uyarısına rağmen ne yapacağını bilmemesi veya yardım için kimseye ulaşamaması gibi senaryolar üzerinden, iklim krizinin mevcut sosyal eşitsizlikleri derinleştirdiğine dikkat çekti. Düşük gelir düzeyi, dil engelleri, bakım sorumlulukları ve yalnızlık gibi faktörlerin hizmetlere erişimi zorlaştırdığını belirten Okyay, “Dirençli bir İzmir’in ancak dirençli mahallelerle mümkün olduğuna inanıyoruz” diyerek mahalle bazlı yaklaşımdaki kritik rolüne işaret etti.
Tek Sağlık ve Doğa Temelli Çözümler
İklim krizine “Tek Sağlık” yaklaşımıyla baktıklarını ifade eden Prof. Dr. Okyay, insan, hayvan ve çevre sağlığının birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini vurguladı. Su kıtlığı, toprak bozulması ve aşırı sıcakların tüm canlıları etkilediğini belirterek, bu ilişkilerin belediye planlarına ve kaynak kullanımına yansıtılması gerektiğini kaydetti. İzmir’de yürütülen çalışmalarda koruyucu sağlık hizmetlerinin mahallelere taşındığını aktaran Okyay, sağlık okuryazarlığı, psikososyal destek ve sağlıklı yaşlanma programlarının yerel ihtiyaçlara göre şekillendirildiğini belirtti. Hizmetlerin vatandaşın kapısındaki noktalarda sunulmasının, daha önce belediyeye başvurmayan kesime de ulaşmayı kolaylaştırdığını sözlerine ekledi.
Mahalle bostanlarının da bu stratejinin önemli bir bileşeni olduğunu dile getiren Okyay, birlikte gıda üretiminin hem gıda-güven hem de toplumsal bağları güçlendirdiğini söyledi. Bostanların yaygınlaştırılmasında suyun sürdürülebilir kullanımı ve toprağın korunması konularına dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı.
Dayanışma Noktaları ve Vatandaş Katılımı
Mahallelerdeki Dayanışma Noktalarının, vatandaşlar ile belediye hizmetleri arasında köprü kurduğu belirtilen sunumda, bu noktaların güven ilişkisi geliştiren alanlar olduğu kaydedildi. Afetlere hazırlık sürecinde ise Mahalle Afet Gönüllülerinin rolüne değinen Okyay, komşularını tanıyan ve yerel riskleri bilen kişilerin vazgeçilmez olduğunu, belediyenin görevinin ise onları eğitim ve koordinasyonla desteklemek olduğunu ifade etti.
İklim politikalarının oluşturulmasında vatandaş katılımının merkezi rolüne dikkat çeken Okyay, İzmir’deki İklim Yurttaş Meclislerinin karar alma süreçlerine yerel deneyimlerin taşınmasını sağladığını anlattı. Kentler arası iş birliklerinde sadece başarılı projelerin değil, maliyetlerin, bakım gereksinimlerinin ve yaşanan zorlukların da paylaşılmasının önemine değinen Okyay, hangi çözümün hangi koşullarda işe yaradığının bilinmesinin diğer kentlere yol gösterici olacağını belirtti. Hedefin, tehlikeleri ortaya çıkmadan azaltan, gölgelikli sokakları, serin evleri ve yürüme mesafesinde yeşil alanları olan güvenli mahalleler kurmak olduğunu belirterek, İzmir’in deneyimlerini paylaşmaya ve öğrenmeye hazır olduğunu sözlerine son verdi.
