İzmir Büyükşehir Belediyesi, 30 Ekim 2020 tarihinde yaşanan depremin ardından kentteki afet risklerini minimize etmek amacıyla bilimsel veriler ışığında geniş çaplı çalışmalar başlatmıştır. Afet İşleri ve Risk Yönetimi Dairesi Başkanlığı’nın koordinasyonunda yürütülen bu süreç; mikrobölgeleme araştırmaları, mevcut yapı stokunun envanterinin çıkarılması, Deprem Master Planı hazırlıkları ve toplumun bilinçlendirilmesi için düzenlenen eğitimler gibi birçok bileşeni içermektedir. Amacın, olası gelecekteki sismik olaylarda can ve mal kaybını en aza indirgemek ve kentin direncini artırmak olduğu belirtilmektedir.
Zemin Analizleri ve Yapı Envanteri Çalışmaları
Kentin yeraltı koşullarının detaylı olarak haritalandırılmasına yönelik mikrobölgeleme çalışmaları Bornova ve Karşıyaka’da tamamlandıktan sonra Konak ve Bayraklı ilçelerine genişletilmiştir. Özellikle Konak’ta Göztepe Stadı çevresinden Konak İskelesi’ne kadar uzanan alanda gerçekleştirilen saha incelemelerinde 40 sondaj tamamlanmış; anakayanın derinliği, alt tabakaların özellikleri ve zeminin deprem anındaki davranışsal durumları araştırılmıştır. Bugüne kadar kent genelinde 1 milyon 113 bin 67 hektarlık alanda jeolojik etütler yapılarak imar planlarına altlık oluşturulmuş, 25 bin 218 hektarlık alanda ise onaylı mikrobölgeleme raporları hazırlanmıştır. Karşıyaka’da diri fayların tespiti amacıyla açılan paleosismolojik hendekler ve jeofizik ölçümlerle sıvılaşma potansiyeli ve temel saha periyotları analiz edilmiştir.
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nde standart hesaplama yöntemlerinin tanımlanmadığı ZF sınıfı sorunlu zeminler için özel tasarım çalışmaları da hayata geçirilmiştir. Bu sayede söz konusu bölgelerde inşa edilecek yapıların dayanıklılığına yönelik bölgesel ölçütler belirlenmesi hedeflenmektedir. Ayrıca Bayraklı, Bornova ve Karşıyaka’daki yaklaşık 120 bin yapının envanteri çıkarılarak, mühendislik incelemesi gerektiren binalar tespit edilmiş ve bu verilerin kentsel dönüşüm yatırımlarına yön verecek şekilde İl Afet Risk Azaltma Planı (İRAP) kapsamında diğer ilçelere yaygınlaştırılması planlanmaktadır.
Deprem Master Planı ve Dijital Hasar Tahmin Sistemi
İzmir’in uzun vadeli risk azaltma stratejilerini oluşturmak amacıyla Dokuz Eylül Üniversitesi koordinatörlüğünde İzmir Deprem Master Planı hazırlıkları devam etmektedir. Plan; deprem tehlikesi, kritik altyapı, ulaşım ağları, kent planlaması ve toplumsal dirençlilik gibi başlıkları bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır. Bu kapsamda, farklı senaryolara göre bina hasarlarını, ulaşım kapanmalarını ve su/kanalizasyon altyapısındaki etkileri önceden tahmin eden "Deprem Ön Hasar Tahmin ve Karar Destek Sistemi" geliştirilmektedir. Merkezdeki 11 ilçede pilot uygulaması süren sistemin tüm 30 ilçeye yaygınlaştırılması ve afet müdahale planlarının optimize edilmesi amaçlanmaktadır.
Eğitimler ve Toplum Bilinci
Afetlere karşı hazırlık kapasitesini artırmak amacıyla sürdürülen eğitim ve tatbikat programlarıyla hedef kitlelere ulaşım sağlanmaktadır. 2025 yılında 3 bin 799 kişiye eğitim verilmiş, 3 bin 782 kişi tatbikatlara katılırken, Ekim 2026 itibarıyla toplam 19 bin 664 kişiye ulaşıldığı açıklanmıştır. Çocuklardan yaşlılara, engelli bireylere ve kadınlar gibi kırılgan gruplara yönelik özel içerikli eğitimler düzenlenmekte; belediye personelinin müdahale kapasitesi artırılmaya çalışılmaktadır. 30 Ekim 2020 depreminin ardından yapılan ön incelemeler sonucunda gerekli işlemleri yaptırmayan yapılar için resen riskli yapı tespiti süreçleri izlenmeye devam edilmektedir.
