NATO Devlet ve Hükûmet Başkanları Zirvesi kapsamında Emine Erdoğan'ın ev sahipliğinde düzenlenen lider eşleri programında, çocukların dijital dünyada karşılaştığı riskler ve potansiyel dijital tehditler kapsamlı bir şekilde ele alındı. Bu önemli gündemi değerlendiren eğitim bilimci Doç. Dr. Özgür Bolat, dijital çağda çocukları koruma stratejilerinin yalnızca telefon kullanımını yasaklamakla sınırlı kalmaması gerektiğini belirtti. Bolat, asıl çözümün çocuklarda öz denetim becerilerini güçlendirmekten geçtiğini ifade etti.
Dijital Tehditler ve Öz Denetim Vurgusu
Doç. Dr. Özgür Bolat, London School of Economics araştırmacılarının 130 binden fazla öğrenci üzerinde gerçekleştirdiği dikkat çekici bir çalışmaya işaret etti. Bu araştırmanın sonuçlarına göre, cep telefonu yasağı uygulanan okullarda öğrencilerin akademik başarısında ortalama yüzde 6,4 oranında bir artış gözlemlenmiştir. Özellikle akademik olarak zorluk yaşayan öğrencilerde bu artışın yüzde 14,2'ye kadar çıktığı belirtilmiştir. Bolat, araştırmanın en başarılı öğrenciler üzerinde anlamlı bir değişiklik göstermemesinin altında yatan temel nedenin, bu öğrencilerin zaten güçlü bir öz denetim becerisine sahip olmaları olduğunu vurguladı. Bu durum, başarının doğrudan telefonun varlığıyla değil, çocuğun dikkatini etkili bir şekilde yönetebilme kabiliyetiyle ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır.
Bolat, bu bulguların önemini şu sözlerle açıkladı:
"Bu araştırma bize çok önemli bir gerçeği gösteriyor. Başarıyı belirleyen telefonun varlığı değil, çocuğun dikkatini yönetebilme becerisidir. Telefonu çocuğun elinden alabilirsiniz ama öz denetim kazandırmadığınız sürece dijital tehdidi ortadan kaldıramazsınız."Bu açıklama, dijital dünyanın karmaşık yapısında çocukların karşılaşabileceği tehditlere karşı kalıcı bir çözüm üretmenin, yasaklayıcı yaklaşımlardan ziyade içsel bir kontrol mekanizması geliştirmekle mümkün olduğunu gözler önüne seriyor. Çocuklara dijital araçları kullanma ve yönetme konusunda sorumluluk bilinci aşılamak, onların kendi kararlarını alma ve dikkatlerini kontrol etme yeteneklerini pekiştirmek, uzun vadeli bir koruma sağlamanın anahtarıdır.
Araştırma Bulguları ve LGS Örnekleri
Eğitim bilimci Bolat, bu yıl açıklanan LGS sonuçlarının da benzer bir tablo sergilediğini belirtti. Tam puan alan bazı öğrencilerin verdikleri röportajlarda, sınav yılı boyunca telefon kullanımını ciddi ölçüde sınırlandırdıklarını, hatta dijital oyunlardan tamamen uzak durduklarını anlattıklarını hatırlattı. Bu örnekler, başarılı öğrencilerin ortak noktasının, dijital araçlardan uzak durmak için gösterdikleri öz denetim olduğunu kanıtlar niteliktedir.
Bolat, bu öğrencilerin başarısının nedenini şu şekilde yorumladı:
"Bu çocuklar başarılı oldukları için telefondan uzak durmadılar; hedeflerine odaklanabildikleri ve dikkatlerini yönetebildikleri için başarılı oldular. Asıl kazandırmamız gereken beceri de budur. Çocuklarımızın elinden telefonu almak değil, gerektiğinde telefona ‘hayır’ diyebilecek öz denetimi geliştirmek."Bu bağlamda, ebeveynlere ve eğitimcilere düşen en önemli görev, çocuklara dijital dünyanın sunduğu imkanlardan faydalanırken aynı zamanda olumsuz etkilerinden korunma becerisi kazandırmaktır. Bu, çocukların kendi iç disiplinlerini oluşturmalarına yardımcı olmayı ve dijital araçları bilinçli bir şekilde kullanma alışkanlığı edinmelerini sağlamayı gerektirir. Dijital okuryazarlık ve öz denetim, günümüz dünyasında çocukların başarılı ve güvende olmaları için vazgeçilmez beceriler olarak öne çıkmaktadır.
