Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom'un Genel Müdürü Aleksey Likhachev, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) tarafından Viyana'da düzenlenen 70. Genel Konferansı'nda önemli açıklamalarda bulundu. Likhachev, genel kurul oturumunda yaptığı konuşmada, nükleer enerji sektörünün karşı karşıya olduğu çelişkili durumu gözler önüne serdi. Bir yandan nükleer enerjiye olan ilginin küresel çapta yükselişini ve birçok ülkenin bu enerjinin vazgeçilmezliğini kabul etmesini memnuniyetle karşıladıklarını ifade eden Likhachev, diğer yandan nükleer tesislerin neredeyse her gün saldırılara maruz kaldığı ve güvenliğini tehdit eden risklerin ortaya çıktığı bir dünyada yaşandığına dikkat çekti. Daha önce akla gelmeyen senaryoların artık gerçeklik haline geldiğini vurgulayan Likhachev, bu bağlamda UAEA'nın sorumluluğunun her zamankinden daha da arttığını belirtti.
Nükleer Enerjide Artan İlgi ve Güvenlik Tehditleri
Likhachev, konuşmasında özellikle Zaporijya Nükleer Güç Santrali'nde (NGS) görev yapan ve hayatlarını riske atan UAEA çalışanlarının sahadaki varlığının büyük değer taşıdığını ifade etti. Bu hafta, UAEA gözlemcilerinin 35. rotasyonunun gerçekleştirileceğini hatırlatan Rosatom Genel Müdürü, UAEA Genel Müdürü Rafael Grossi'nin sürece kişisel olarak dahil olmasını ve sergilediği cesareti takdir ettiklerini dile getirdi. Ancak Likhachev, mevcut kritik koşullarda, bu alandaki yetkili uluslararası kuruluş olan Ajansın yalnızca saldırıları kayıt altına almakla yetinmeyip, yaşananlara dair objektif bir değerlendirme sunması gerektiğine inandıklarını vurguladı.
Aleksey Likhachev, konferans kapsamında UAEA Genel Müdürü Rafael Grossi ile de özel bir görüşme gerçekleştirdi. Rostekhnadzor Başkanı Alexander Trembitski ile Rusya Federasyonu'nun Viyana'daki Uluslararası Kuruluşlar Nezdinde Daimî Temsilcisi Mikhail Ulyanov'un da eşlik ettiği bu kritik toplantıda, Zaporijya NGS'nin nükleer güvenliğinin sağlanması ve Energodar'daki güncel durum kapsamlı bir şekilde ele alındı.
Zaporijya NGS'deki Kritik Durum ve UAEA'nın Rolü
Görüşmede, Nisan ayı sonundan bu yana Ukrayna silahlı kuvvetlerinin aralıksız saldırıları nedeniyle santralde ve santralin uydu kenti Energodar'da durumun ciddi biçimde tırmandığına dikkat çekildi. Verilen bilgilere göre, Ukrayna'nın son 4,5 ayda Zaporijya NGS ve Energodar'ı insansız hava araçları ve topçu atışlarıyla 750'den fazla kez hedef aldığı belirtildi. Bu saldırılar sonucunda sivillere ve santral personeline yönelik sistematik bir kampanya yürütüldüğü ifade edildi. Olaylarda 9'u Zaporijya NGS çalışanı olmak üzere toplam 20 kişi hayatını kaybederken, 100'den fazla kişi de yaralandı.
Rosatom Genel Müdürü, görüşme sırasında ayrıca Zaporijya NGS'ye yakıt taşıyan tankerlere kısa süre önce düzenlenen ve can kaybına yol açan saldırıları da gündeme getirdi. Santralin nükleer güvenliği açısından hayati önem taşıyan dizel yakıtın sevkiyatı konusunu vurgulayan Likhachev'e yanıt olarak Grossi, bu tür operasyonların yürütülmesinde UAEA'nın sağlayabileceği destek seçeneklerini değerlendirmeye hazır olduklarını belirtti.
Aleksey Likhachev, UAEA Genel Konferansı'ndaki konuşmasına paralel olarak, mevcut koşullarda UAEA Sekretaryası'ndan yalnızca saldırıların kayda geçirilmesini değil, aynı zamanda bu saldırıların sorumlularının da tespit edilmesini beklediklerini yineledi. Rafael Grossi ise, hem kendisinin hem de UAEA Sekretaryası'nın Zaporijya NGS'nin güvenliğinin sağlanması için Rusya ile birlikte çalışma konusundaki kararlılığını koruduğunu teyit ederek, bu konulardaki diyaloğu sürdürmeye açık olduklarını vurguladı. UAEA personelinden oluşan bir ekibin 4,5 yılı aşkın süredir Zaporijya NGS sahasındaki varlığı da taraflar arasında ayrı ve önemli bir başlık olarak ele alındı. Görüşmenin sonunda, taraflar telefon görüşmeleri de dahil olmak üzere yakın temas halinde kalma konusunda mutabakata vardı.
