Üsküdar Üniversitesi, 2018 yılında UNESCO bünyesinde faaliyet gösteren Dünya Bilimler Akademisi (TWAS) tarafından Türkiye'nin ilk “Mükemmeliyet Merkezi” (Center of Excellence) olarak belirlenmesinin ardından, geçen sekiz yıl boyunca özellikle gelişmekte olan ülkelerden gelen genç araştırmacılara bilimsel çalışmalar için kapılarını açmaya devam ediyor. Üniversite, nörobiyoloji, bilişsel tıp ve beyin araştırmaları alanındaki üstün çalışmaları sayesinde bu prestijli unvana layık görülürken, sahip olduğu ileri düzey araştırma altyapısı ve küresel iş birlikleriyle Türkiye'nin önde gelen bilim merkezlerinden biri konumuna ulaştı. Üsküdar Üniversitesi Rektör Danışmanı Prof. Dr. Muhsin Konuk, TWAS Mükemmeliyet Merkezi unvanına giden süreci, bu başarının Türkiye bilim ekosistemine sağladığı katkıları ve merkezin güncel uluslararası konumunu değerlendirdi.

Uluslararası İş Birliğiyle Başlayan Süreç

Prof. Dr. Muhsin Konuk, Türkiye'nin ilk TWAS Mükemmeliyet Merkezi olarak Üsküdar Üniversitesi'nin seçilmesinin, sadece üniversite için değil, Türkiye'nin bilimsel araştırma kapasitesi açısından da kritik bir dönüm noktası teşkil ettiğini belirtti. Bu unvanın, uluslararası alandaki araştırmacılar için Türkiye'yi daha görünür ve cazip hale getirdiğini ifade etti. Sürecin başlangıcına dair bilgiler veren Prof. Dr. Konuk, o dönemde TWAS Türkiye üyesi olan ve şu an İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü (İYTE) Rektörü görevini yürüten Prof. Dr. Yusuf Baran'ın inisiyatifiyle, TWAS Güney Kanadı Koordinatörü Dr. Max Paoli'nin Üsküdar Üniversitesi'ni ziyaret ettiğini anlattı. Bu ziyaret sırasında üniversitenin gelişmiş araştırma altyapısı ve laboratuvar imkanlarının uluslararası düzeyde dikkat çektiğini vurguladı.

Dr. Max Paoli'nin biyokimya ve protein mühendisliği alanındaki uzmanlığı doğrultusunda laboratuvarları detaylıca incelediğini belirten Prof. Dr. Konuk, özellikle deney hayvanları ünitesi ile farmakogenetik, moleküler biyoloji, genetik, nörobilim ve nöroteknoloji laboratuvarlarının büyük ilgi gördüğünü dile getirdi. Konuk, “Üsküdar Üniversitesi'nin sadece davranış bilimleriyle sınırlı kalmadığını; sağlık, davranış ve mühendislik bilimlerini bir araya getiren Türkiye'nin ilk tematik üniversitesi olduğunu aktardık. Güçlü araştırma altyapımız ve multidisipliner yaklaşımımız, TWAS tarafından Türkiye'nin ilk Mükemmeliyet Merkezi olarak seçilmemizde belirleyici bir rol oynadı” şeklinde konuştu.

Bilim İnsanlarına Yönelik Destek Mekanizmalarının Gelişimi

Prof. Dr. Muhsin Konuk, TWAS sürecinin ardından araştırmacıların uzun süreli olarak Türkiye'de bilimsel faaliyetlerini sürdürebilmeleri için bir finansman modeli oluşturulması amacıyla TÜBİTAK ile önemli bir iş birliği yürütüldüğünü ifade etti. Konuk, “TWAS kuralları gereğince ülkemize gelecek araştırmacıların üç aydan üç yıla kadar olan barınma ve iaşe giderlerinin desteklenmesi gerekiyordu. Bu gereksinim doğrultusunda TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) bünyesindeki destek programlarında gerekli düzenlemeler yapıldı ve destek süresi 36 aya kadar uzatıldı. Bu sayede yalnızca Üsküdar Üniversitesi değil, Türkiye'deki tüm üniversiteler uluslararası araştırmacıları daha güçlü bir şekilde destekleyebilecek bir yapıya kavuştu” açıklamasını yaptı.

Üsküdar Üniversitesi'nin öncülüğünde başlayan bu sürecin kısa sürede diğer üniversitelere de örnek teşkil ettiğini aktaran Prof. Dr. Konuk, bu girişimin ardından farklı üniversitelerin de TWAS Mükemmeliyet Merkezi statüsü almaya başladığını belirtti. Aynı zamanda TÜBİTAK ile TWAS arasında ortak uluslararası burs ve araştırma çağrıları açıldığını, bu gelişmelerin Türkiye'nin bilimsel görünürlüğünü ve uluslararası araştırma kapasitesini artıran önemli adımlar olduğunu vurguladı.

TWAS Mükemmeliyet Merkezi unvanıyla Üsküdar Üniversitesi'nin bugün dünyanın farklı ülkelerinden gelen genç araştırmacılar için önemli bir araştırma üssüne dönüştüğünü belirten Prof. Dr. Muhsin Konuk, TÜBİTAK desteğiyle üniversiteye gelen doktora öğrencileri ve araştırmacıların, akademisyenlerin danışmanlığında ileri düzey laboratuvar altyapısından faydalanarak çalışmalarını yürüttüğünü söyledi. Konuk, “Üsküdar Üniversitesi bugün tam anlamıyla Türkiye'nin beyin üssü konumundadır. Gelişmekte olan ülkeler başta olmak üzere dünyanın dört bir yanından araştırmacılar, TWAS programı ve TÜBİTAK destekleriyle üniversitemize gelerek özellikle nörobilim alanındaki çalışmalarını laboratuvarlarımızda sürdürüyor. Burada kazandıkları araştırma deneyimini, bilimsel yaklaşımı ve metodolojiyi kendi ülkelerine taşıyarak yeni araştırma merkezlerinin kurulmasına ve yeni bilim insanlarının yetişmesine katkı sağlıyorlar” diye ekledi.

Üniversitenin lisansüstü eğitim altyapısına da dikkat çeken Prof. Dr. Muhsin Konuk, Üsküdar Üniversitesi'nde Türkçe ve İngilizce Nörobilim Yüksek Lisans programları, Nörobilim Doktora Programı ile Türkiye'nin ilk ve tek Moleküler Nörobilim Doktora Programı'nın eğitim verdiğini belirtti. Konuk, “Güçlü akademik kadromuz, ileri teknoloji laboratuvarlarımız ve uluslararası araştırma ağlarımızla dünyanın farklı ülkelerinden bilim insanlarını ağırlamaya, ortak araştırmalar geliştirmeye ve onların kendi ülkelerinde yeni araştırma merkezleri kurmalarına katkı sunmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı.

TWAS Nedir?

TWAS (The World Academy of Sciences / Dünya Bilimler Akademisi), UNESCO’nun desteğiyle 1983 yılında gelişmekte olan ülkelerde bilimsel kapasiteyi güçlendirmek amacıyla kurulmuş uluslararası bir bilim akademisidir. Merkezi İtalya’nın Trieste kentinde bulunan TWAS; bilimsel araştırmaları desteklemek, genç araştırmacıları teşvik etmek, uluslararası bilimsel iş birliklerini geliştirmek ve gelişmekte olan ülkelerde sürdürülebilir bilim ekosistemlerinin oluşmasına katkı sağlamak amacıyla faaliyet göstermektedir. TWAS tarafından verilen “Center of Excellence (Mükemmeliyet Merkezi)” unvanı ise belirli bilim alanlarında uluslararası düzeyde araştırma altyapısına, nitelikli akademik kadroya ve bilimsel üretim kapasitesine sahip seçkin araştırma kurumlarına verilmektedir. Bu merkezler, özellikle gelişmekte olan ülkelerden gelen genç bilim insanlarının ileri düzey araştırmalar yapmalarına olanak sağlayan uluslararası araştırma üsleri olarak görev üstlenmektedir. Üsküdar Üniversitesi, 2018 yılında nörobiyoloji, bilişsel tıp ve beyin araştırmaları alanındaki çalışmalarıyla Türkiye’de bu unvana layık görülen ilk üniversite olmuş ve o tarihten bu yana dünyanın farklı ülkelerinden genç araştırmacıları laboratuvarlarında ağırlamayı sürdürmektedir.