Ülkede kendilerine yaşam şansı verecek bir organ için bekleyen hasta sayısı 33 bine ulaştı. Bu süreçte organ bağışı işlemlerinin artık dijital platformlar aracılığıyla gerçekleştirilebileceği belirtildi. Sadece birkaç dakika ayırarak E-Devlet veya E-Nabız sistemleri üzerinden verilecek beyanlar, vefat sonrası organ bekleyen hastaların sayısını azaltmada kritik rol oynayabilir. Ancak mevcut istatistikler, her beş beyin ölümü vakasından yalnızca birinde aileden bağış izni alınabildiğini göstermektedir.
Canlı Vericiye Bağımlılık ve Beyin Ölümü Kavram Yanlışları
Türkiye, canlı vericili organ naklinde dünya çapında örnek gösterilmesine rağmen, kadavradan yapılan nakiller konusunda gerilerde kalmaktadır. 2025 yılı verilerine göre gerçekleştirilen toplam 5 bin 206 organ naklinin 4 bin 343’ü canlı vericiden, sadece 863’ü ise beyin ölümü gerçekleşmiş vericilerden yapılmıştır. Bu dağılım, nakillerin yaklaşık yüzde 83’ünün canlı vericilere dayandığını, yüzde 17’sinin ise kadavra kaynaklı olduğunu ortaya koymaktadır. Milyon nüfus başına düşen bağışçı sayısının 5,62 ile sınırlı kaldığı ülkede, Avrupa ortalamasının bu rakamın dört katı olduğu belirtilmektedir.
Acıbadem Ataşehir Hastanesi Organ Nakli Merkezi’nden Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. İbrahim Berber ve Nefroloji Uzmanı Prof. Dr. Ülkem Çakır, toplumda yaygın olan yanlış bilgilerin önündeki en büyük engellerden birinin, beyin ölümünün bitkisel hayatla karıştırılması olduğunu vurgulamaktadır. Bitkisel hayatta beyin sapı işlevlerinin devam etmesi nedeniyle hastanın solunum ve dolaşımı desteklenerek uzun süre yaşaması mümkünken; beyin ölümünde beyin ve beyin sapı işlevlerinin tam ve geri dönüşümsüz olarak kaybedilmesi söz konusudur. Bu durumda tıbben kişi ölü kabul edilir ve yeniden hayata dönmesi imkansız hale gelir.
Dijital Sistem ve Dini Boyutla İlgili Önemli Detaylar
26 Eylül 2025 tarihinde yürürlüğe giren yönetmelik değişikliğiyle birlikte, 18 yaşını doldurmuş ve karar verme yeterliliğine sahip herkes organ bağışı beyanını dijital ortamda yapabilmektedir. Prof. Dr. Ülkem Çakır, bu sistemin işlemeyi kolaylaştırdığını ancak kişinin iradesinin yakınları tarafından da bilinmesinin kritik önem taşıdığını ifade etti. Ailelerin kararsızlık yaşadığı anlarda, önceden alınan dijital beyanlar sürecin daha sağlıklı ilerlemesini sağlayacaktır.
Sağlık sorunlarının bağış beyanını engel oluşturmadığına dikkat çekilen açıklamalarda, diyabet, hipertansiyon, hepatit veya geçmiş kanser tanısı alan kişilerin de beyan verebileceği belirtildi. Organların uygunluğuna ise beyin ölümü gerçekleştiğinde ilgili kurul karar vermektedir. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’nun 1980 tarihli kararıyla, gerekli koşullar sağlandığında organ naklinin caiz olduğu açıkça belirtilmiştir. Organların çıkarılma sürecinde beden bütünlüğünün titizlikle korunması ve ameliyat odasındaki özenle aynı şekilde hareket edilmesi de vurgulanan diğer hususlardır.
