Boston Consulting Group (BCG) tarafından hazırlanan ve kentlerin teknoloji ile yapay zekâyı sakinlerine sunduğu hizmetlerde nasıl kullandığını inceleyen 'Akıllı Şehirler Endeksi 2026: Yapay Zekâ Kent Yaşamını Nasıl Şekillendiriyor' başlıklı rapor yayımlandı. Bu kapsamlı araştırma, gelişmiş altyapı ve finansal kaynakların yanı sıra, yapay zekâ destekli hizmetlerin yaygınlaştırılmasının yaşam kalitesini artırmada önemli bir faktör olduğunu ortaya koyuyor. Çalışma kapsamında dünya genelindeki 39 ülkeden 61 büyük kentin akıllı şehir potansiyelleri ve mevcut durumları mercek altına alındı. Değerlendirmeler sonucunda İstanbul, bu küresel sıralamada 52. basamakta kendine yer buldu.

Genel sıralamada zirvenin sahibi Londra olurken, onu sırasıyla Dubai, New York, Washington D.C. ve Amsterdam takip etti. Rapor, hiçbir şehrin tüm değerlendirme kriterlerinde mutlak liderlik sergilemediğini, akıllı şehir kavramının farklı güçlü yönlerin bir araya gelmesiyle şekillenen karmaşık bir yapı olduğunu vurguluyor. Örneğin, kent sakinlerine sunulan imkânlar açısından Londra öne çıkarken, akıllı şehir stratejisi alanında Madrid, uyum yeteneği bağlamında Dubai, etkin çalışma modeliyle New York ve kolaylaştırıcı unsurlarda ise Amsterdam lider konumda yer alıyor.

Yapay Zeka ve Kent Yaşamına Etkileri

BCG'nin araştırması, akıllı kent dönüşümünde sadece gelişmiş altyapı ve büyük finansman ekosistemlerinin yeterli olmadığını, yapay zekâ destekli hizmetlerin yaygınlaştırılmasının kent sakinlerinin yaşam kalitesini doğrudan destekleyen kritik unsurlardan biri olduğunu gösteriyor. Raporun öne çıkan diğer bulguları, yapay zekânın kent yaşamına çok yönlü etkilerini gözler önüne seriyor:

  • Pozitif Yapay Zekâ Döngüsü: Üretken yapay zekâ (GenAI) araçlarını düzenli olarak kullanan kent sakinleri, bu teknolojinin gelecekteki potansiyeline ve yaşam kalitelerini artıracağına dair daha yüksek bir iyimserlik taşıyor. Bu durum, şehir yöneticileri ve liderleri için yeni hizmetler sunmayı kolaylaştıran olumlu bir etkileşim döngüsü oluşturuyor. Kullanıcı memnuniyeti arttıkça, teknolojiye olan güven ve benimseme de artıyor, bu da daha fazla yatırım ve yenilikçi çözümler için zemin hazırlıyor.
  • Genç Nüfus ve Gelişmekte Olan Bölgelerin İvmesi: Afrika, Asya ve Orta Doğu'daki kentler, yüksek yapay zekâ kullanım oranları ve geleceğe yönelik güçlü iyimserlik düzeyleriyle dikkat çekici bir ivme yakalıyor. Özellikle genç ve hızla büyüyen kent nüfusları, teknoloji benimsemesi ve kullanım memnuniyeti açısından öncü rol oynuyor. Bu demografik yapı, yapay zekâ tabanlı çözümlerin hızlıca entegre edilmesini ve yaygınlaşmasını kolaylaştırıyor.
  • Ekosistem ve İnsan Kaynağı Dengesi: Araştırma, yalnızca teknolojik altyapının varlığının yeterli olmadığını gösteriyor. Veri ve dijital altyapı gibi teknik unsurların, yetenekli insan kaynakları ve yeterli finansmanla desteklendiği şehirler, akıllı şehir olma yolculuğunda çok daha başarılı performans sergiliyor. Bu denge, teknolojik potansiyelin tam olarak hayata geçirilmesi için hayati önem taşıyor.

Akıllı Şehir Gelişiminde Stratejik Yaklaşımlar

Raporun yazarlarından BCG Kıdemli Yönetici Ortağı Akram Awad, yapay zekânın modern akıllı şehirlerin temel taşlarından biri olduğunu belirtiyor. Awad, Akıllı Şehirler Endeksi'nin şehirlerin yapay zekâ hedeflerini nasıl şekillendirdiğine ve bu hedefleri kent sakinlerinin yaşamında somut iyileşmelere ne ölçüde dönüştürebildiğine dair nesnel ve bütüncül bir değerlendirme sunmak amacıyla geliştirildiğini ifade ediyor. Bu endeks, şehirlerin mevcut durumlarını anlamaları ve gelecek stratejilerini belirlemeleri için değerli bir rehber niteliği taşıyor.

BCG Direktörü Rami Mourtada ise, hızlı değişim ve artan beklentiler karşısında kent liderlerinin her adımı aynı anda atmak zorunda olmadığını vurguluyor. Mourtada, net ve kapsamlı bir yol haritası doğrultusunda bilinçli, gerektiğinde kademeli adımlarla geleceğin akıllı şehirlerinin inşa edilebileceğini belirtiyor. Bu yaklaşım, şehirlerin kaynaklarını daha verimli kullanmalarını ve sürdürülebilir bir büyüme modeli benimsemelerini sağlıyor.

Sonuç olarak, rapor, şehirlerin gelişmişlik düzeyleri ne olursa olsun; uzun vadeli stratejik önceliklere odaklanmaları, kamu-özel sektör iş birliklerini güçlendirmeleri ve altyapı ile insan kaynağına yatırım yapmaları halinde daha sürdürülebilir, verimli ve yaşanabilir kentler inşa edebileceklerini ortaya koyuyor. Bu entegre yaklaşım, akıllı şehir dönüşümünün sadece teknolojik bir mesele değil, aynı zamanda sosyal ve ekonomik bir gelişim süreci olduğunu gösteriyor.