Türkiye'de mali aracı kuruluşlar sektörü, 2025 yılı verilerine göre kayda değer bir ekonomik aktivite sergilemiştir. Sektörde toplam 22 bin 113 girişim aktif olarak faaliyet yürütmüş, bu süreçte faktör maliyetiyle katma değer 2 trilyon 993 milyar TL, üretim değeri ise 4 trilyon 610 milyar TL seviyesinde gerçekleşmiştir. Bu rakamlar, bir önceki yıla kıyasla faktör maliyetiyle katma değerde %70,9, üretim değerinde ise %61,2'lik önemli artışlara işaret etmektedir.
Sektördeki Faaliyetlerin Detaylı Analizi
Mali aracı kuruluşlar sektörü, üç ana kategori altında incelenmektedir. 2025 yılında finansal hizmet faaliyetlerinde 273 girişim, sigorta, reasürans ve emeklilik fonlarında 74 girişim, finansal hizmetler ile sigorta faaliyetleri için yardımcı faaliyetlerde ise 21 bin 766 girişim faaliyet göstermiştir. Bu dağılım, yardımcı faaliyetlerin sektördeki girişim sayısının büyük çoğunluğunu oluşturduğunu ortaya koymaktadır.
Sektörün ekonomik çıktısı incelendiğinde, faktör maliyetiyle oluşan toplam katma değerin %80,0'ı finansal hizmet faaliyetlerinden, %11,1'i sigorta, reasürans ve emeklilik fonları faaliyetlerinden, geriye kalan %8,9'u ise finansal hizmetler ile sigorta faaliyetleri için yardımcı faaliyetlerden gelmiştir. Üretim değeri açısından bakıldığında ise %74,9'luk pay finansal hizmet faaliyetlerine, %17,3'lük pay sigorta, reasürans ve emeklilik fonları faaliyetlerine, %7,8'lik pay da finansal hizmetler ile sigorta faaliyetleri için yardımcı faaliyetlere aittir. Bu veriler, finansal hizmet faaliyetlerinin hem katma değer hem de üretim değeri yaratımında sektörün lokomotifi olduğunu göstermektedir.
Bir önceki yıla göre kaydedilen büyüme oranları da alt sektörlere göre farklılık göstermiştir. Faktör maliyetiyle katma değer artışı finansal hizmet faaliyetlerinde %69,3, finansal hizmetler ile sigorta faaliyetleri için yardımcı faaliyetlerde %64,1 ve sigorta, reasürans ve emeklilik fonları faaliyetlerinde %89,7 olarak gerçekleşmiştir. Üretim değeri artışları ise finansal hizmet faaliyetlerinde %62,7, sigorta, reasürans ve emeklilik fonları faaliyetlerinde %57,1 ve finansal hizmetler ile sigorta faaliyetleri için yardımcı faaliyetlerde %56,5 seviyesindedir.
İstihdam Yapısı ve Maliyet Analizi
Mali aracı kuruluşlar sektöründe istihdam edilen kişi sayısı 2024 yılında 352 bin 597 iken, bu sayı 2025 yılında 360 bin 745'e yükselerek artış eğilimini sürdürmüştür. Toplam istihdamın %65,9'u finansal hizmet faaliyetlerinde, %7,7'si sigorta, reasürans ve emeklilik fonlarında, %26,4'ü ise finansal hizmetler ile sigorta faaliyetleri için yardımcı faaliyetlerde görev almaktadır. Bu durum, finansal hizmetlerin en fazla iş gücünü barındıran alan olduğunu göstermektedir.
Sektördeki personel maliyetleri 2025 yılında 712 milyar 175 milyon TL olarak kaydedilmiştir. Bu maliyetin %77,0'ı finansal hizmet faaliyetlerinde, %9,8'i sigorta, reasürans ve emeklilik fonlarında, %13,2'si ise finansal hizmetler ile sigorta faaliyetleri için yardımcı faaliyetlerde oluşmuştur. Personel maliyetlerinin genel yapısı incelendiğinde, %84,8'inin maaş ve ücretlerden, %15,2'sinin ise sosyal güvenlik masraflarından kaynaklandığı görülmektedir.
Ücretli çalışanların cinsiyet dağılımında ise dikkat çekici bir denge bulunmaktadır. 2025 yılında mali aracı kuruluşlarda ücretli olarak çalışan kadın personel sayısı 174 bin 949 iken, erkek personel sayısı 176 bin 328 olarak belirlenmiştir. Bu verilerle ücretli kadın çalışan oranı %49,8, ücretli erkek çalışan oranı ise %50,2 seviyesinde gerçekleşmiştir.
Sabit sermaye yatırımları açısından, mali aracı kuruluşların 2025 yılı toplam satın alış değeri 157 milyar 495 milyon TL olarak kayıtlara geçmiştir. Bu yatırımların en büyük payı olan %78,8'i finansal hizmet faaliyetlerinde yapılmıştır. Sigorta, reasürans ve emeklilik fonlarında bu pay %7,0 seviyesinde kalırken, finansal hizmetler ile sigorta faaliyetleri için yardımcı faaliyetlerde %14,2 olarak belirlenmiştir. Bu yatırımlar, sektörün gelecekteki büyüme potansiyeli ve operasyonel kapasitesinin geliştirilmesi açısından önemli bir gösterge niteliğindedir.
