Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi (DİYAM) bünyesinde 14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında gerçekleştirilen etkinlik, hastalığın erken tanısı, yeni nesil tedavi yöntemleri ve teknolojik dönüşüm üzerine odaklandı. Etkinliğe katılan uzmanlar, diyabetin hızla artan bir salgın niteliği taşıdığını vurgularken, özellikle yapay zeka destekli cihazların hastaların yaşam kalitesini nasıl yükselttiğine dikkat çekildi. Görme engelli psikolog Nisa Güner’in, ekran okuyucu ve yapay zeka desteğiyle dijital insülin pompasını tek başına kullanabilmesi, Türkiye’de bu alanda bir ilke imza atmış oldu.

Diyabet: Küresel ve Ulusal Ölçekte Artan Bir Tehdit

Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, diyabetin mikrobiyal bir etken olmadan, virüsler gibi yayılan ve kontrolsüz büyüyen bir yapıda olduğunu ifade etti. Ülkede her on yılda görülme sıklığının yüzde 100 oranında, yani ikiye katlandığına değinen uzman, hastalığın önlenemez bir kader değil, doğru müdahalelerle yönetilebilir bir durum olduğunu belirtti. Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünyada yaklaşık 589 milyon kişinin diyabetle yaşadığı tahmin edilirken, bu sayının 2050 yılında 850 milyonu aşması bekleniyor. Türkiye ise Avrupa’daki diyabet prevalansında lider konumda; ülkedeki hasta sayısının 12 ile 14 milyon arasında, bazı tahminlerde ise 15 milyona yaklaştığı belirtiliyor.

Hastalığın sadece kan şekerini etkileyen lokal bir sorun olmadığı, gözden böbreğe, kalp damarlarından sinirlere kadar tüm organ sistemlerini tehdit eden sistematik bir hastalık olduğu hatırlatıldı. Diyabetli bireylerde koroner arter hastalığı riskinin iki katına çıktığı, travmaya bağlı olmayan bacak ampütasyonlarının en büyük nedeninin diyabet olduğu ve önlenebilir körlük vakalarının altında yatan temel faktörlerden biri olduğu kaydedildi. Diyaliz tedavisi gören hastaların yarısında da böbrek yetmezliğinin arkasında diyabetin yattığı vurgulandı.

Teknoloji Devrimi: İnsülin İğnelerinden Sensörlere Geçiş

Geleneksel parmaktan kan alma yöntemiyle günde birkaç kez yapılan ölçümlerin yerini, sürekli glikoz izleme sistemlerinin aldığını belirten Prof. Dr. Yılmaz, bu teknolojik sıçramanın tedavinin seyrini değiştirdiğini söyledi. Yaklaşık iki dakikada bir ölçüm yapan sensörler sayesinde, önceki yöntemlerde kaçırılan kritik değişimler artık takip edilebiliyor. Doç. Dr. Seher Tanrıkulu, özellikle çocuk sahibi ebeveynlerin gece saatlerinde yaşadığı hipoglisemi endişesinin sensörler ve insülin pompaları sayesinde azaldığını dile getirdi. Gelecekte insülin iğne ve enjeksiyonlarının tarihe karışacağı öngörüsü de bu teknolojik ilerlemenin göstergesi olarak sunuldu.

Nisa Güner’in hikayesi, bu teknolojilerin erişilebilirlik açısından ne kadar kilit bir rol oynadığını ortaya koyuyor. Retinitis pigmentosa nedeniyle görme yetisini kaybeden Güner, Tip 1 diyabet tanısıyla mücadele ederken, dijital insülin pompasını yapay zeka entegrasyonu sayesinde bağımsızca yönetebiliyor. Bu durum, engelli bireylerin kronik hastalık yönetiminde sahip olabilecekleri özerklik için umut verici bir örnek teşkil ediyor.

GLP-1 İlaçları ve Yaşam Tarzı Değişimleri

Etkinlikte ayrıca “zayıflama iğnesi” olarak bilinen GLP-1 analoglarının doğru kullanımı konusunda uyarılar yapıldı. Prof. Dr. Yılmaz, bu ilaçların tıbbın önemli buluşları olsa da reçetesiz satılmaması gerektiğini, ciddi yan etkileri olabileceğini ve safra kesesi taşları veya yüksek trigliserit düzeyi gibi durumlarda kullanımının sakıncalı olabileceğini belirtti. Sosyal medyada dolaşan yanlış bilgilerle halkın kendiliğinden ilaç kullanmasının tehlikeli sonuçlar doğurabileceği强调 edildi.

Etkinlikte sunulan başarı öykülerinden biri de 46 yaşındaki Selin Oral’a ait. Yıllarca diyetisyenlere başvuran ancak kilo veremeyen Oral, insülin direncinin yüksekliği tespit edilince Prof. Dr. Yılmaz ve ekibi tarafından hazırlanan özel programla tedaviye başladı. 38 kilo veren Oral, şimdi 15-20 kilometre koşular yapabilmekte ve Nisan ayında Prag’da düzenlenecek yarı maratona hazırlanmaktadır. Benzer şekilde, kan şekeri 600’e ulaşarak komaya giren İlhan Güngördü de 52 kilo vererek hipertansiyon ve karaciğer yağlanması hastalıklarından kurtulmuş olup, diyabeti başarıyla kontrol altına almıştır.