Kaspersky tarafından Türkiye, Afrika ve Orta Doğu (META) bölgesinde gerçekleştirilen güncel bir araştırma, ileri yaştaki bireylerin dijital ortamda varlıklarını sürdürmeleri ve çevrim içi işlemleri gerçekleştirmeleri için genç aile üyeleri ile arkadaşların kritik bir destek mekanizması oluşturduğunu gözler önüne serdi. Bu kapsamlı destek, uygulama indirme ve kurma işlemlerinden, çevrim içi bankacılık faaliyetlerine ve gizlilik ayarlarının düzenlenmesine kadar pek çok alanda kendini gösterirken, yaşlı kullanıcıların günlük dijital ihtiyaçlarını karşılamada yakın çevrelerine olan bağımlılığının arttığını işaret ediyor. Çalışma ayrıca, bu demografik için daha erişilebilir ve güvenli dijital araçlara olan ihtiyacın aciliyetini de vurguluyor.

Türkiye özelindeki araştırma bulguları, katılımcıların büyük bir çoğunluğunun, yani %86'sının, ileri yaştaki akrabalarına veya arkadaşlarına cihazlarındaki bilişim teknolojileri konularında yardımcı olma deneyimine sahip olduğunu gösteriyor. Bu desteğin sıklığına bakıldığında, katılımcıların yaklaşık yarısı (%49) bu yardımı düzenli olarak sağladığını belirtirken, %37'si ise yalnızca ihtiyaç duyulduğunda ara sıra destek olduğunu ifade ediyor. Dijital dünyanın karmaşıklığı ve sürekli değişen yapısı göz önüne alındığında, bu tür bir aile içi desteğin önemi daha da belirginleşiyor.

Dijital Destek Alanları ve Öne Çıkan İhtiyaçlar

Türkiye'de en sık talep edilen destek alanı, uygulama kurulumu olarak öne çıkıyor; katılımcıların %56'sı, ileri yaştaki kişilerin mobil uygulamaları indirmesine ve kurmasına yardımcı olduğunu bildiriyor. Bunu yakından takip eden bir diğer önemli alan ise %49 oranıyla sosyal medya hesaplarının yönetimi. Bu oran, dijital iletişim platformlarının Türkiye'deki ileri yaştaki kullanıcılar için ne kadar vazgeçilmez bir hâle geldiğini açıkça ortaya koyuyor. Araştırma, birçok yaşlı kullanıcının sadece basit işlemlerde değil, aynı zamanda daha hassas ve resmi nitelikteki dijital faaliyetlerde de yardıma ihtiyaç duyduğunu ortaya koyuyor. Katılımcıların %45'i, çevrim içi işlemler ve bankacılık uygulamaları konusunda yakınlarına destek sağlarken, %38'i gizlilik ayarlarının yapılandırılmasına yardımcı oluyor. Özellikle dikkat çekici bir bulgu olarak, katılımcıların %56'sı ileri yaştaki yakınlarının e-devlet hizmetlerinden faydalanabilmesi için onlara rehberlik ettiğini belirtiyor. Bu durum, kamu hizmetlerine erişimde dijitalleşmenin artmasıyla birlikte, bu alandaki destek ihtiyacının ne denli kritik olduğunu gösteriyor.

Siber Güvenlikte Kritik Bir Boşluk ve Çözüm Önerileri

Ancak, ileri yaştaki internet kullanıcılarını hedef alan siber güvenlik tehditlerinin giderek arttığı bir dönemde, katılımcıların yalnızca %24'ünün yaşlı yakınlarına güvenlik yazılımı yükleme konusunda yardımcı olması ciddi bir boşluğu işaret ediyor. Bu düşük oran, siber güvenlik korumasının yeterince önemsenmediğini, karmaşık algılandığını veya cihaz kurulum aşamasında bir öncelik olarak görülmediğini ortaya koyuyor. Bu durum, yaşlıların dijital dünyada karşılaşabileceği risklere karşı savunmasız kalmasına neden olabiliyor. İleri yaştaki nesillerin siber güvenliğini ve dijital öz güvenini artırmak için neler yapılabileceği sorulduğunda, Türkiye'deki katılımcılar eğitim, kullanım kolaylığı sağlayan arayüzler ve aile desteğinin bir arada sunulması gerektiğine vurgu yapıyor. Katılımcıların %39'u, daha sade ve sezgisel dijital araçlar ile yazılımların dijital katılımdaki en büyük farkı yaratacağına inanırken, %19'u siber riskler ve korunma yöntemleri hakkında daha fazla eğitime ihtiyaç duyulduğunu dile getiriyor. Ayrıca, %21'i cihaz kurulumunda ve uygulama yüklemede daha etkin bir aile desteğinin şart olduğunu belirtiyor. Bu bulgular, ailelerin ileri yaştaki nesiller için gayriresmî bir 'dijital yardım masası' işlevi gördüğünü kanıtlıyor ve onların modern dijital yaşama katılımını kolaylaştırırken, çevrim içi riskleri de azaltmaya yardımcı oluyor.

Kaspersky Orta Doğu, Türkiye ve Afrika Tüketici Kanalı Başkanı Seifallah Jedidi, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "İleri yaştaki nesiller dijital dünyada giderek daha aktif bir rol üstleniyor; ancak pek çoğu dijital servisleri güvenle kullanabilmek için hâlâ büyük oranda genç akrabalarına ve arkadaşlarına güveniyor. Dijital okuryazarlığın artırılması, arayüzlerin sadeleştirilmesi ve siber güvenlik bilincinin teşvik edilmesi; teknolojiyi herkes için daha kapsayıcı ve güvenli kılmaya yardımcı olabilir" ifadelerini kullandı.

Kaspersky, kullanıcıların çevrim içi ortamda güvende kalmaları ve gerektiğinde ileri yaştaki yakınlarına destek olabilmeleri için bazı önemli tavsiyelerde bulunuyor:

  • Siber riskler konusunda güncel kalın: İleri yaştaki kullanıcıları hedef alan yaygın dolandırıcılık yöntemlerini ve tehditleri yakından takip etmek büyük önem taşıyor.
  • Temel güvenlik kurallarını aktarın: Yaşlı yakınlarınıza destek verirken şüpheli bağlantıları, mesajları ve aramaları nasıl ayırt edebileceklerini detaylıca anlatın; parolaların ve güvenlik kodlarının asla hiç kimseyle paylaşılmaması gerektiğini sürekli vurgulayın.
  • Güvenlik yazılımı yükleyin: Cihazlarını; dolandırıcılık, oltalama ve kötü amaçlı yazılımlara karşı kapsamlı koruma sağlayan Kaspersky Premium gibi güvenilir bir güvenlik çözümüyle koruma altına alın.
  • Kritik hesapları koruyun: İleri yaştaki yakınlarınızın güçlü ve benzersiz parolalar oluşturmasına yardım edin, ayrıca iki faktörlü kimlik doğrulama özelliğini aktif hâle getirmelerini sağlayın.
  • Yardım istemeleri için teşvik edin: Şüpheli bir bildirim veya taleple karşılaştıklarında, herhangi bir yanıt vermeden önce mutlaka güvendikleri birine danışmaları konusunda onlarla mutabık kalın ve bu konuda onları cesaretlendirin.