Yükseköğretim kurumlarından mezun olan gençlerin yurt dışına çıkış eğilimlerini gösteren beyin göçü istatistikleri, 2025 yılı verilerine göre bir önceki döneme kıyasla artış kaydetti. Toplam yükseköğretim mezunu nüfusu içerisinde yurt dışında ikamet edenlerin oranı %2,2 olarak ölçüldü. Bu genel tablo incelendiğinde cinsiyet bazlı farklılıklar da dikkat çekiyor. Erkek mezunlar arasında bu oran %2,7 ile kadınlara nazaran daha yüksek seyrederek %1,8'de kalan kadın grubundaki göç eğiliminin gerisinde kalmıyor.
İstanbul Başında, Siirt En Düşük Oranda
Beyin göçünün coğrafi dağılımına bakıldığında İstanbul, %4,0'lık oranıyla en yüksek göç veren il konumunda yer alıyor. İstanbul'u sırasıyla %4,0'ın altında kalan İzmir, Ankara, Eskişehir ve Yalova izlerken, göçün en az yaşandığı iller arasında Siirt ön plana çıkıyor. %0,2 gibi düşük bir orana sahip olan Siirt'i Hakkâri, Kilis, Van ve Bitlis takip ediyor. Cinsiyetlere göre ilk beş şehir ayrıştırıldığında erkeklerde İstanbul (%4,7), İzmir (%4,4) ve Ankara (%3,6) öne çıkarken; kadınlarda ise yine İstanbul (%3,4) liderliği sürdürüyor. Kadınlar için ikinci ve üçüncü sıraları sırasıyla İzmir (%2,8) ve Ankara (%2,4) oluştururken, Bursa %1,5 ile beşinci sırada bulunuyor.
Vakıf Üniversitelerinde Daha Yüksek Göç Eğilimi
Üniversite türlerine göre değerlendirme yapıldığında devlet üniversitesi mezunlarında beyin göçü oranı 2024'teki %1,7 seviyesinden 2025'te %1,9'a yükselmiş durumda. Vakıf üniversiteleri mezunlarında ise bu oran daha belirgin bir şekilde artarak %4,4'e ulaşmış. 2024 yılında %4,3 olan vakıf üniversitesi oranındaki bu artış, eğitim finansmanının göç kararları üzerindeki etkisini de gözler önüne seriyor. Vakıf üniversiteleri içinde tam burslu öğrencilerde %8,6 ile en yüksek göç oranı görülürken, kısmi burslular %3,8 ve ücretli öğrenciler %3,7 ile bu listeyi tamamlıyor.
Bilişim Teknolojileri ve Almanya Liderliğinde
Eğitim alanlarına göre en yoğun göçün gerçekleştiği branş bilişim ve iletişim teknolojileri oldu. Bu alandaki beyin göçü oranı %7,0 ile diğer tüm dalların önünde yer aldı. Mühendislik, imalat ve inşaat (%4,8) ile doğa bilimleri, matematik ve istatistik (%3,0) alanları bu sıralamayı izledi. Bölüm bazında bakıldığında moleküler biyoloji ve genetik (%13,1), işletme mühendisliği (%13,0) ve matematik mühendisliği (%11,0) en yüksek göç veren lisans programları arasında gösteriliyor. Öğrenim dili faktörüne gelindiğinde Fransızca eğitim alan mezunlar %10,5 ile en yüksek göç oranını kaydetirken, İngilizce (%6,8) ve Almanca (%7,5) öğrenim görenler de önemli bir paya sahip.
Mezunların hedef ülkeleri incelendiğinde Almanya %22,0 ile bir numaralı tercih olurken, onu Amerika Birleşik Devletleri (%16,9), Birleşik Krallık (%10,5), Hollanda (%8,3) ve Kanada (%5,2) takip ediyor. Almanya'yı özellikle bilgisayar mühendisliği mezunları tercih ederken, ABD'de elektrik-elektronik mühendisliği, Kanada'da ise işletme bölümü mezunları öne çıkıyor.
