Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği (EZZİB), ihracatçıların finansal kaynaklara ulaşımını geliştirmek ve sektör temsilcilerini güncel destek mekanizmaları hakkında bilgilendirmek amacıyla önemli bir toplantıya ev sahipliği yaptı. Ege İhracatçı Birlikleri hizmet binasında gerçekleştirilen “Finansmana Erişim Bilgilendirme Toplantısı”nda, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Türk Eximbank ve Türk Ticaret Bankası temsilcileri, ihracatçılara sunulan çeşitli kredi, sigorta ve finansman fırsatlarını detaylıca anlattı. Aynı zamanda, zeytin ve zeytinyağı sektörünün mevcut finansman gereksinimleri ve çözüm bekleyen sorunları da ilgili kurum yetkililerine doğrudan iletildi.

Toplantının açılış konuşmasını Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı M. Emre Uygun gerçekleştirdi. Katılımcılar arasında TCMB Bankacılık Genel Müdür Yardımcısı Burhan Mert Angılı, TCMB İzmir Bölge Müdürü Erol Seheroğlu, Türk Eximbank Ege ve Anadolu Bölge Müdürü Gülom Kudal, Ege Sigorta Pazarlama Müdürü Zeynep Aslıgül Nefesoğlu Kandiyeli, İzmir Şube Yönetmeni Yeliz Alışar, Türk Ticaret Bankası İzmir Merkez Şube Kurumsal Bankacılık Müdürü Bülent Keçeciler ve Portföy Yöneticisi Arzu Uludağ gibi isimler yer aldı.

Sektörün Finansman Talepleri ve Merkez Bankası Yanıtı

EZZİB Başkanı M. Emre Uygun, zeytin ve zeytinyağı sektörünün üretimde tamamen yerli kaynakları kullandığını vurgulayarak, finansman gereksinimlerinin özellikle eylül-ocak dönemindeki ham madde alımları sırasında yoğunlaştığını belirtti. Başkan Uygun, sektörün ithal girdi bağımlılığı olmadan %100 yerli kaynaklarla üretim ve ihracat gerçekleştirdiğini ifade etti. Bu bağlamda, üreticilere genellikle peşin ve Türk lirası üzerinden ödeme yapılması nedeniyle, finansman olanaklarının sektörün dönemsel yapısına ve üretim takvimine uyum sağlamasının kritik önem taşıdığını dile getirdi. Reeskont kredi limitlerinin ham madde alım dönemlerinde artırılmasının ve tahsis süreçlerinin hızlandırılmasının sektörün rekabet gücüne önemli katkılar sunacağını sözlerine ekledi.

Toplantıda ayrıca, ihracat bedellerinin Türk lirasına dönüştürülmesini teşvik eden döviz dönüşüm desteği de ele alındı. Uygun, %100 yerli girdiyle çalışan sektörler için mevcut destek oranının yükseltilmesi gerektiğini belirterek, döviz dönüşüm desteğinin %7’ye çıkarılması talebini iletti. İhracat gelirinin daha büyük bir kısmını Türk lirasına çeviren firmaların daha güçlü bir şekilde desteklenmesi gerektiğine dikkat çeken Uygun, mevcut sistemde belirlenen asgari oranın üzerinde döviz bozduran firmalar için ek bir teşvikin oluşmadığına işaret etti. İhracat bedelinin Türk lirasına dönüştürülen kısmının arttıkça destek oranının da kademeli olarak yükseldiği bir modele geçilmesini önerdi. Bu tür bir uygulamanın, ihracatçıları döviz gelirlerinin daha büyük bir bölümünü Türk lirasına çevirmeye teşvik edeceğini ve ülkenin rezervlerine yüksek katkı sağlayan sektörleri olumlu yönde ayrıştıracağını belirtti.

TCMB Bankacılık Genel Müdür Yardımcısı Burhan Mert Angılı ise, sektör bazında farklı destek oranları uygulanmasının kamu politikası açısından bazı zorluklar barındırdığını ifade etti. Bununla birlikte, katma değer ve verimliliği dikkate alan daha adil bir mekanizma üzerinde çalışmaların devam ettiğini aktardı.

Finansman Olanakları ve Yeni Destek Mekanizmaları

Toplantıda, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın güncel reeskont kredi koşulları hakkında bilgiler paylaşıldı. Buna göre, günlük reeskont kredi limitinin 5 milyar TL’ye yükseltildiği, firma başına günlük kullanım limitinin 60 milyon TL olduğu ve KOBİ dışı firmalar için toplam üst limitin minimum 2,5 milyar TL olarak belirlendiği açıklandı. Reeskont kredilerinde uygulanan %19,32’lik faiz oranının, mevcut piyasa koşullarında ihracatçılar için avantajlı bir finansman imkanı sunduğu belirtildi. Türk lirası reeskont kredisi kullanan firmalara yönelik döviz alım kısıtlamasında esneklik sağlandığı, firmaların belirli mevzuat kriterleri dahilinde ciro ve aktif büyüklüklerine oranla döviz pozisyonu tutabildiği de aktarıldı. Aynı gruba bağlı şirketlerin reeskont bakiyeleri kapsamında günlük kullanım limitlerini grup içerisinde daha esnek bir şekilde değerlendirebildikleri de bildirildi.

Türk Eximbank temsilcileri de ihracatçılara yönelik yeni sigorta ve teminat olanaklarını açıkladı. İhracatçıların yurt dışındaki iştirakleri, depoları veya üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleştirdikleri transit ticaret işlemlerinin, belirli koşullar altında alacak sigortası kapsamına alınabileceği belirtildi. Ayrıca, belirli sevkiyat hacmine sahip firmaların sigortalanacak alıcılarını seçmesine imkân tanıyan “Ciro Poliçesi” uygulaması hakkında detaylı bilgi verildi. Eximbank alacak sigortası poliçelerinin ve sigortalı alacakların doğrudan kredi teminatı olarak kabul edilmesini öngören yeni modelin ise önümüzdeki dönemde uygulamaya alınmasının planlandığı duyuruldu. Bu yeni modelin, ihracatçıların teminat mektubu komisyonlarından kaynaklanan maliyetlerini önemli ölçüde azaltması bekleniyor.

Dünya Bankası kaynaklı Yeşil İhracat Kredisi’nin gıda ile zeytin ve zeytinyağı sektörlerini de kapsadığı vurgulandı. Bu kredinin Euribor artı %3,50 faiz oranı ve 8,5 yıla varan vadelerle sunulduğu bilgisi paylaşıldı. Finansmanın yalnızca güneş ve rüzgâr enerjisi yatırımlarında değil; ticari ve pazarlama amaçlı elektrikli araç, elektrikli forklift, enerji verimliliği ve su tasarrufu projelerinde de kullanılabildiği ifade edildi. Kasım 2023 sonrasında gerçekleştirilen uygun nitelikteki yatırımlar için geriye dönük finansman sağlanabildiği de aktarıldı. Toplantı, EZZİB Başkanı M. Emre Uygun’un moderatörlüğündeki soru-cevap bölümüyle sona erdi. İhracatçılar, finansmana erişimde karşılaştıkları sorunları ve çözüm önerilerini TCMB, Türk Eximbank ve Türk Ticaret Bankası temsilcilerine doğrudan iletme fırsatı buldu.