Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi'nden Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Baltalı, dünya genelinde giderek artan sıcak hava dalgalarının insan sağlığı, özellikle de kalp ve damar sistemi üzerindeki potansiyel tehlikelerine dikkat çekti. Prof. Dr. Baltalı, sıcaklıkların 39 ila 45 santigrat derecelere ulaştığı dönemlerde açık havada gerçekleştirilen yoğun fiziksel aktivitelerin, ani kalp durması ve ölüm riskini önemli ölçüde yükselttiğini belirterek, bu olumsuz etkilerden korunmak adına yapılması gerekenleri açıkladı. Bu risk grubu içinde yaşlılar, kalp hastaları, dışarıda çalışan işçiler ve sporcular yer alıyor.

Prof. Dr. Mehmet Baltalı'nın açıklamalarına göre, son 15-20 yıllık süreçte iklim değişikliğinin bir sonucu olarak sıcak hava dalgalarının sıklığı ve şiddeti belirgin bir artış gösterdi. Avrupa'nın birçok bölgesinde sıcaklıkların 30-35°C'yi aşmasının, acil servislere başvuru sayılarında ve ne yazık ki ölüm oranlarında artışa yol açtığı, kalp-damar sisteminde ciddi rahatsızlıklara neden olduğu gözlemlenmektedir. Vücudun aşırı sıcaklara karşı gösterdiği iki temel tepki mekanizması bulunmaktadır.

Vücudun Sıcağa Karşı Savunma Mekanizmaları ve Riskler

Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Baltalı, vücudun yüksek çevre sıcaklığına adapte olmak için gösterdiği fizyolojik tepkileri şöyle açıkladı: İlk olarak, vücut ısısını düşürme amacı güden damar genişlemesi (vazodilatasyon) meydana gelir. Bu durum, kan basıncının düşmesine ve bireyde baygınlık veya fenalık hissi oluşmasına neden olabilir. İkinci olarak ise, vücut ısısını dengelemek için yoğun terleme süreci başlar. Ancak bu aşırı terleme, vücudun önemli miktarda sıvı ve elektrolit kaybetmesine yol açar.

Sıvı kaybı ve damarların genişlemesi, kalbin tüm vücuda yeterli kanı pompalayabilmesi için daha büyük bir çaba sarf etmesini gerektirir. Kalp, bu koşullar altında daha hızlı atmak ve daha güçlü kasılmak zorunda kalır. Prof. Dr. Baltalı, bu durumun kalbin iş yükünü ve dolayısıyla oksijen ihtiyacını belirgin bir şekilde artırdığını vurguladı. Özellikle metabolik yanıtları azalmış yaşlı bireyler, kalp-damar hastalığı geçmişi olanlar ve kalp yetmezliği çeken hastalar için aşırı sıcaklar ciddi hayati tehlikeler barındırmaktadır.

Ayrıca, sıcaklıkların 39-45 derecelere çıktığı sıcak hava dalgalarında dışarıda hareket etmek, sağlık açısından yüksek risk taşımaktadır. Profesyonel sporcuların bile bu tür havalarda dışarıda antrenman yapmaları tehlikeli olabilirken, açık alanda çalışan işçiler ve yoğun fiziksel aktivite gösteren kişilerde ani ölüm oranlarında belirgin bir artış olduğu bilimsel verilerle desteklenmektedir.

Sıcak Havalarda Korunma Yolları ve Öneriler

  • Vücudun susuz kalmasını engellemek adına bol miktarda su ve elektrolit içeren içecekler tüketilmelidir.
  • Fiziksel aktiviteler ve egzersizler, kesinlikle günün en sıcak saatlerinde yapılmamalıdır.
  • Dışarıda spor yapmak isteyenler, aktivitelerini havanın daha serin olduğu sabahın erken saatlerine veya akşamüstü geç saatlere kaydırmalıdır.
  • Aşırı terlemeye neden olacak ağır işlerden ve uzun süreli güneş altında kalmaktan kaçınılmalıdır.
  • Hafif, açık renkli ve bol giysiler tercih edilmeli, şapka ve güneş gözlüğü kullanılmalıdır.
  • Risk grubundaki bireylerin (yaşlılar, kalp hastaları) bu dönemlerde sağlık durumlarını daha yakından takip etmeleri ve belirti gösterdiklerinde derhal tıbbi yardım almaları büyük önem taşımaktadır.

Bu önlemler, sıcak hava dalgalarının neden olabileceği sağlık sorunlarını en aza indirmek ve kalp-damar sistemi üzerindeki yükü azaltmak için hayati önem taşımaktadır. Prof. Dr. Baltalı, halkın bu konuda bilinçli olmasının ve gerekli tedbirleri almasının yaşanabilecek olumsuz sonuçların önüne geçmede kilit rol oynadığını ifade etti.